احتمال قوى ، محمد بن عمر واقدى « 1 » ( متوفى به سال 207 ه ق ) نخستين كسى است كه به تفاوت وارتباط ميان دو لفظ مغازى وسيره توجه داشته وبه همين لحاظ ، كتاب خود را ، كه تنها دربارهء جنگ‌ها وسراياى زمان پيغمبر أكرم صلعم تأليف شده است ، مغازى ناميده است . شاگردش محمد بن سعد كاتب واقدى « 2 » ( 168 - 230 ه ق ) نيز جزء أول ( شامل دو قسم ) كتاب طبقات الكبير خود را به شرح أحوال پيغمبر أكرم صلعم وقسم أول جزء دوم را به مغازى وسرايا وقسم دوم را به وفات وماجراهاى بعد از وفات آن حضرت اختصاص داده ، وتمام اين دو جزء داراى عنوان سيرة الشريفة النبوية است . تدوين روايات مربوط به مغازى از ابتدأ تا أواسط قرن دوم بنابر احصاى فؤاد سزگين « 3 » ، نوزده نفر از محدثان مشهور مدينه بوده‌اند كه به جمع‌آورى اخبار مربوط به شرح أحوال پيغمبر أكرم ووقايع عصر آن حضرت پرداخته‌اند كه آثار ايشان را مغازى مىناميده‌اند . وقبل از سنهء 150 هجرى قمري ، يعنى قبل از وفات محمد بن إسحاق ، در گذشته‌اند از اين قرار : 1 - سعيد بن سعد بن عبادة الخزرجي ، ملقب به كامل ، كه به احتمال قوى در زمان پيغمبر صلعم متولد شده وشايد از صحابهء آن حضرت بوده است ؛ أو دربارهء وقايع دوران حيات پيغمبر أكرم داراى نوشته‌هايى بوده است كه فقراتى از آن‌ها در مسند أحمد حنبل وتفسير طبري آمده است . از تاريخ وفاتش اطلاعى در دست نيست . 2 - سهل بن أبي حثمه از أنصار ، متولد به سال 3 هجرى قمري ومتوفى در زمان معاوية ، پيغمبر أكرم را در جوانى درك كرده وصاحب تدوينى در مغازى بوده است كه نسخه‌اى از آن در اختيار يكى از احفادش بوده وفقراتى از آن در مغازى واقدى وأنساب الأشراف بلاذرى وتاريخ طبري وطبقات ابن سعد آمده است . ابن إسحاق از أو با واسطه نقل خبر كرده است . 3 - سعيد بن المسيّب ، أبو محمد مخزومى ، يكى از فقهاى هفتگانهء مدينه ومتولد به سال 13 ومتوفى در 94 هجرى قمري در همان‌جا ، از علماى انساب وتاريخ وحديث وفقه بوده وزهرى وقناده از وى سماع حديث كرده‌اند . بنابر آنچه در تاريخ طبري آمده ، أو داراى تدوينى در مغازى وفتوح بوده است .

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 57 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 26 ، 21 ، 37 و 58 . ( 3 ) . فؤاد سزگين ، ترجمهء عربى ، ج 1 ، ص 443 - 460 . در معرفى اشخاص مزبور از همين كتاب استفاده شده است . همچنين ، أصل آلمانى كتاب سزگين ، ج 1 ، ص 275 - 287 . منابع شرح حال اين نوزده نفر ومآخذى كه از آثار ايشان در آن‌ها ذكرى رفته در كتاب سزگين به تفصيل آمده است .