( 1 ) حديث هشتاد و يك « 1 » - باز بريده مىگويد : با على به سوى يمن رفتيم من از او [ به خيال خودم ] ستمى ديدم نزد پيامبر صلّى اللَّه عليه [ و آله ] و سلم كه آمديم از على ياد كردم و بر او خرده گرفتم ، پس چهرهء رسول خدا صلّى اللَّه عليه [ و آله ] و سلم دگرگون شد و فرمود : « اى بريده ، آيا من از مؤمنان سزاوارتر از خودشان نيستم ؟ » گفتم : آرى اى رسول خدا ، فرمود : « هر كس من مولاى اويم پس على هم مولاى اوست » . ( 2 ) حديث هشتاد و دو « 2 » - سعد مىگويد : رسول خدا صلّى اللَّه عليه [ و آله ] و سلم فرمود : « هر كس من مولاى اويم پس على مولاى اوست » . ( 3 ) حديث هشتاد و سه « 3 » - زيد بن ارقم مىگويد : رسول خدا صلّى اللَّه عليه [ و آله ] برخاستند و سپاس و ستايش خدا را به جاى آوردند و سپس فرمودند : « آيا شما نمىدانيد من از هر مؤمنى از خودش به او سزاوارترم ؟ » گفتيم : آرى ، گواهى مىدهيم كه شما از هر مؤمنى از خودش سزاوارتريد ، آن‌گاه حضرت دست على را گرفت و فرمود : « پس هر كس من مولاى اويم پس اين [ على ] مولاى اوست » « 4 » .

--> ( 1 ) حديث هشتاد و يك در مصادر ديگر : مصنّف ابن أبى شيبه : ج 6 ، ص 376 ، ح 32123 ؛ مسند احمد : ج 5 ، ص 347 ؛ فضائل احمد : ص 76 ، ح 113 ؛ سنن كبرى نسائى : ج 5 ، ص 45 ، ح 8145 ؛ مناقب كوفى : ج 2 ، ص 425 ، ح 917 و ص 442 ، ح 937 و ص 454 ، ح 956 ؛ مستدرك حاكم : ج 3 ، ص 110 ؛ اخبار اصبهان : ج 2 ، ص 219 ؛ مناقب ابن مغازلى : ص 24 ، ح 36 ؛ مناقب خوارزمى : ص 134 ، ح 150 . ( 2 ) حديث هشتاد و دو در مصادر ديگر : كتاب السنه : ص 587 ، ح 1341 و ص 591 ، ح 1359 . ( 3 ) حديث هشتاد و سه در مصادر ديگر : مسند احمد : ج 4 ، ص 372 ، ح 65 ؛ فضائل احمد : ص 93 ، ح 139 ؛ كتاب السنه : ص 591 ، ح 1362 ؛ سنن ترمذى : ج 6 ، ص 633 ، ح 3713 ؛ كشف الاستار : ج 3 ، ص 189 ، رقم 2537 ؛ مناقب كوفى : ج 2 ، ص 398 ، ح 883 و ص 404 ، ح 893 و ص 423 ، ح 915 ؛ الكنى و الاسماء : ج 2 ، ص 61 ؛ كامل ابن عدى : ج 6 ، ص 413 ، رقم 1895 ؛ معجم كبير طبرانى : ج 5 ، ص 202 ، ح 5092 ؛ كنز العمال : ج 13 ، ص 104 ، ح 36342 . ( 4 ) - گفتار رسول خدا صلّى اللَّه عليه و إله در بارهء امام على در حديث غدير از سه حالت بيرون نيست : يا حضرت فرموده : « هر كس من مولاى اويم على هم مولاى اوست » يا فرموده : « هر كس من ولىّ اويم على هم ولىّ اوست » و يا هر دو را فرموده‌اند . اگر فرموده باشد : « هر كس من ولىّ اويم على هم ولىّ اوست » در اين تعبير نبايد شك كرد با توجه به قراين و شواهد ديگر ( از جمله شاهد در خود حديث غدير كه در آن ، حضرت از مردم اقرار گرفته‌اند كه من از شما به خودتان سزاوارتر و در جان و مالتان أولى به تصرفم و در احاديث متعدد ديگر كه خواهيد ديد نيز تعبير « على ولىّ پس از من است » - با قيد پس از من - زياد به كار رفته است ) ولىّ در اين مورد همان پيشوايى و ولايت در تصرف است ، و اگر هر دو تعبير را فرموده باشند باز اين معنا به طور روشن‌تر خواهد بود ؛ يعنى على هم محبوب شما و هم پيشواى شماست و اگر تنها فرموده باشند : « هر كس من مولاى اويم على هم مولاى اوست » در اين صورت چون آنان كه در جمع حضور داشته‌اند عرب بودند و مراد حضرت را به خوبى درك مىكردند ، از معناى واژهء « مولا » ، « ولىّ » را فهميده‌اند و در نقل به معنا به جاى « مولا » كلمهء « ولىّ » را به كار برده‌اند كه به معناى پيشواست ( دقّت فرماييد ) .