العلامة المجلسي
422
حياة القلوب ( فارسي )
مىشناسد ودر آخرت به عين اليقين خواهد ديد ؛ وهر كه ما را نشناسد ، جهنم در پيش روى اوست وداخل جهنم خواهد شد « 1 » . ودر بصائر مضمون سابق را از حضرت امام موسى عليه السّلام روايت نموده است « 2 » . وعياشى روايت كرده است كه : از حضرت صادق عليه السّلام سؤال كردند از تفسير اين آية ، حضرت فرمود كه : ظاهرش سورهء حمد است وباطنش أئمة عليهم السّلاماند كه هر پسرى بعد از پدر امام است « 3 » . واز حضرت امام موسى عليه السّلام روايت كرده است كه : سبع مثاني ، ائمهاند ؛ وقرآن عظيم ، حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است « 4 » . وبه روايت ديگر : قرآن عظيم ، علي عليه السّلام است « 5 » . واز حضرت باقر عليه السّلام روايت كردهاند كه : سبع مثاني ، ائمهاند ؛ وقرآن عظيم ، حضرت صاحب الامر عليه السّلام است « 6 » . مؤلف گويد كه : فهم اين أحاديث كه از بطون غريبهء آية است در غايت اشكال است ، زيرا كه عدد هفت با عدد أئمة موافق نيست ؛ وچند وجه تأويل مىتوان كرد : أول آنكه : عدد هفت به اعتبار آن باشد كه أسماء مقدسهء ايشان هفت است ، محمد وعلى وفاطمه وحسن وحسين وجعفر وموسى . دوم آنكه : عدد هفت به اعتبار آن شود كه انتشار أكثر علوم از هفت نفر ايشان شد كه تا حضرت امام رضا عليه السّلام بوده باشد ، واز حضرت امام زين العابدين عليه السّلام به اعتبار شدت تقيه بغير دعا از ساير علوم كمتر به مردم رسيد ، وبعد از حضرت رضا عليه السّلام أئمة در خوف وحبس وتقيه بودند ، واز ايشان نيز علوم كمتر به مردم از ديگران رسيد ، لهذا محسوب
--> ( 1 ) . رجوع شود به تفسير قمى وتفسير عياشى كه در پاورقى قبلي گذشت . ( 2 ) . بصائر الدرجات 66 . ( 3 ) . تفسير عياشى 2 / 250 . ( 4 ) . تفسير عياشى 2 / 251 . ( 5 ) . تفسير فرات كوفي 231 . ( 6 ) . تفسير عياشى 2 / 250 .