گرديد آنها از اهلش وديوارهاى آنها بر سقفهاى آنها فرود آمد ، وبسى چاه كه معطل گرديد به هلاك شدن أهل آنها ، وچه بسيار قصرهاى محكم بلند كه بىصاحب وخراب ماند » . أكثر مفسران گفته‌اند كه : مراد از بئر معطله ، چاهى است كه در دامن كوهى واقع است در حضرموت يمن ؛ ومراد به قصر ، قصرى است كه بر قلهء آن كوه واقع است وبر آن چاه مشرف است ، واينها را قوم حنظلة بن صفوان كه از بقاياى قوم حضرت صالح عليه السّلام بودند احداث كرده بودند ، وچون حنظله پيغمبر خود را كشتند خدا ايشان را هلاك كرد وآن چاه وقصر معطل وباير ماندند « 1 » . وابن بابويه به سندهاى معتبر از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : چاه معطل ، امام خاموش است - كه غصب حقّ أو كرده‌اند وأو از ترس مخالفان اظهار امامت نمىتواند كرد ، وهر كه خواهد از آن چشمهء علم وحكمت منتفع مىتواند شد - وقصر محكم ، امام سخن‌گو است - كه بىتقيه وخوف سخن مىتواند گفت ودعواي امامت علانيه مىتواند كرد . وغالب آن است كه امام صامت را اطلاق مىكنند بر امامي كه هنوز نوبت امامت به أو نرسيده باشد ، وامام ناطق بر كسى كه امام شده باشد - « 2 » . وأيضا به سند ديگر روايت كرده است كه : قصر مشيد محكم ، حضرت أمير عليه السّلام است ؛ وبئر معطله ، حضرت فاطمه عليها السّلام وامامان از فرزندان أو كه معطل‌اند از ملك وپادشاهى وحقّ ايشان را ديگران غصب كرده‌اند « 3 » . ودر نخب المناقب از حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم منقول است كه : قصر مشيد وبئر معطله ، هر دو كناية است از حضرت أمير عليه السّلام « 4 » . مترجم گويد : بنا بر اين قول ، تأويلاتى كه در اين اخبار وارد شده است ممكن است كه مراد از هلاك أهل قريه ، هلاك معنوي ايشان بوده باشد يعنى ضلالت وگمراهى ايشان كه

--> ( 1 ) . تفسير بيضاوى 3 / 147 ؛ تفسير بغوى 3 / 291 . ( 2 ) . معاني الأخبار 111 ؛ كمال الدين 417 ؛ بصائر الدرجات 505 . ( 3 ) . معاني الأخبار 111 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 1 / 344 . ( 4 ) . تأويل الآيات الظاهرة 1 / 344 به نقل از نخب المناقب ؛ مناقب ابن شهرآشوب 3 / 107 .