آنچه را عهد بستند با خدا بر آن ، پس بعضي از ايشان كسى هست كه وفا كرد به عهد خود وجنگ كرد تا شهيد شد ، واز ايشان كسى هست كه انتظار شهادت مىكشد وتغيير ندادند عهد را تغيير دادنى » . ودر مورد نزول آية ، أحاديث بر دو وجه وارد شده است : أول آنكه : اين آية در شأن أمير المؤمنين عليه السّلام وأقارب أو نازل شده چنانچه در مجمع البيان از حضرت أمير عليه السّلام روايت نموده است كه : در شأن ما نازل شده اين آية ومنم واللّه كه انتظار مىكشم وتبديل نكردم تبديل‌كردنى « 1 » . ودر خصال از آن حضرت روايت كرده است كه : بوديم با خدا ورسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم من وعمّ من حمزه وبرادر من جعفر وپسر عمّ من عبيده بر امرى كه وفا كرديم به آن از براي خدا واز براي رسول أو ، پس سبقت گرفتند ياران من وپيشتر شهيد شدند در راه خدا ومن ماندم بعد از ايشان براي امرى چند كه خدا خواست كه آنها از من بعمل آيد ، پس خدا اين آية را فرستاد مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ تا آخر آية ، پس آنها كه قضاى نحب كرده بودند : حمزه وجعفر وعبيده بودند ، ومنم واللّه كه انتظار شهادت دارم وبدل نكردم هيچ امرى از أمور دين را بدل‌كردنى « 2 » . ومثل اين را ابن ماهيار وعلي بن إبراهيم از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده‌اند ، ودر روايت علي بن إبراهيم نحب را به اجل تفسير كرده است « 3 » . دوم آنكه : در شأن مؤمنان كامل است يا مطلق مؤمنان ، چنانكه كلينى از حضرت صادق عليه السّلام به سندهاى معتبر روايت كرده است كه : مؤمن دو مؤمن است ؛ پس مؤمني است كه تصديق كرده است به عهد خدا ووفا كرده است به شرطي كه با خدا كرده است چنانچه خدا مىفرمايد رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ واين است مؤمني كه به أو نمىرسد أهوال دنيا ونه أهوال آخرت ؛ ومؤمن ديگر آن است كه مانند گياه زراعت است كه به بادها

--> ( 1 ) . مجمع البيان 4 / 350 ؛ مناقب ابن شهرآشوب 3 / 112 ؛ شواهد التنزيل 2 / 5 . ( 2 ) . خصال 376 . ( 3 ) . تأويل الآيات الظاهرة 2 / 449 - 450 ؛ تفسير قمى 2 / 188 .