العلامة المجلسي
264
حياة القلوب ( فارسي )
شده است : بعضي گفتهاند مواضعى است كه از براي عبادت بنا شده است ودر بعضي اخبار نيز وارد شده است « 1 » . ودر أحاديث بسيار از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام واز حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام وامام محمد تقي عليه السّلام منقول است كه : مراد به مساجد ، هفت عضو است كه مىبايد با آنها سجده كنند : پيشانى وكفها وزانوها ودو انگشت مهين پاها « 2 » . وامّا تأويلى كه در آن اخبار وارد شده است ، چند وجه احتمال دارد : أول آنكه : مراد خانههاى ايشان در حال حيات وروضات مقدسهء ايشان بعد از وفات بوده باشد ، پس تقدير مضافى در اخبار بايد كرد ، وبنابراين وجه ممكن است كه مراد جميع بقاع مشرّفه بوده باشد ، وتخصيص اين فرد به ذكر براي آن باشد كه اشرف افراد آن است . دوم آنكه : مراد بيوت معنويّه بوده باشد چنانچه سابقا مذكور شد . سوم آنكه : در آيهء كريمه مضافى مثل « أهل » تقدير كنند زيرا كه ايشان أهل مساجدند حقيقتا . وعياشى روايت كرده است از حضرت صادق عليه السّلام در تفسير قول حق تعالى وَأَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ « 3 » ترجمهاش آن است كه : « بازداريد روهاى خود را نزد هر مسجدى - يعنى هر جاى نمازى يا وقت نمازى - » فرمود كه : يعنى أئمة عليهم السّلام « 4 » . مترجم گويد : ممكن است كه مراد آن باشد كه مراد به مسجد ، خانههاى أئمة عليهم السّلام است ، يعنى بايد كه در حال حيات به منازل شريفهء ايشان رجوع كنيد براي اخذ معالم دين از ايشان وانقياد وأطاعت ايشان ، وبعد از وفات به مشاهد مشرّفهء ايشان براي زيارة ؛ يا مراد از مسجد ، أهل مسجد باشند زيرا كه ايشان عامران مساجد الهى ، يا آنكه ايشان را مسجد ناميدهاند مجازا براي آنكه خدا امر كرده است به خضوع نزد ايشان وتعظيم كردن ايشان .
--> ( 1 ) . تفسير تبيان 10 / 155 ؛ مجمع البيان 5 / 372 . ( 2 ) . تفسير عياشى 1 / 320 ؛ كافى 3 / 312 ؛ من لا يحضره الفقيه 2 / 626 ؛ مجمع البيان 5 / 372 . ( 3 ) . سورهء أعراف : 29 . ( 4 ) . تفسير عياشى 2 / 12 .