خود در زمان حياتشان مرشد وهدايتگر جامعه ومردم بوده ونيز با تدوين وتأليف وكتبي كه از آنها به يادگار مانده است نسبت به نسلهاى آينده نقش هدايتي خود را ايفاء كرده‌اند . أمير المؤمنين عليه السّلام به كميل بن زياد فرمود : « هلك خزّان الأموال وهم احياء والعلماء باقون ما بقي الدّهر ، أعيانهم مفقودة وأمثالهم في القلوب موجودة » « 1 » « جمع كنندگان ثروت اگر چه به ظاهر زنده‌اند ، ولى در واقع آنان هلاك شدند بر خلاف دانشمندان كه جاويد هستند وهميشگى ، پيكر آنان از ديده‌ها پنهان وخاطره وياد آنها در دلها موجود است » . تلاشهاى علماء ودانشمندان شيعه در طول غيبت كبرى در زمينه‌هاى مختلف علوم مانند علم تفسير ، كلام ، فقه ، حديث ، اخلاق ، رجال ، درايه وتراجم امروز بصورت مجموعه‌اى وسيع وگسترده از نوشته‌ها وكتابهايى در اختيار علاقه‌مندان وپيروان مكتب راستين اسلام وتشيع قرار گرفته است ، براستى اگر كوششهاى شبانه‌روزى وبىوقفهء محدّثان وراويان ودانشمندان وعلماء نبود ، اين منابع كه امروز در اختيار ماست چه مىشد ؟ ! از اين رو مىبينيم كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « كسى را همانند زراره وأبو بصير ومحمد بن مسلم وبريد بن معاوية نيافتم كه ذكر ما وأحاديث پدرم را احياء نمايد » « 2 » . وباز فرمود : « خدا زراره را رحمت كند ، اگر أو نبود آثار نبوّت وأحاديث پدرم از ميان رفته بود » « 3 » . بهر حال نقش علماء وراويان أحاديث در حفظ ونگهدارى آثار دين ودفاع از آنها ورساندن اين آثار به آيندگان با تأليف وتدوين ، نقشى است انكارناپذير ، وحقوقى را براي آنان بر طالبان علم وحقيقت ايجاب مىكند .

--> ( 1 ) . نهج البلاغة ، باب حكم أمير المؤمنين عليه السّلام ، شماره 147 . ( 2 ) . اختصاص شيخ مفيد 61 . ( 3 ) . اختصاص شيخ مفيد 61 .