الشيخ رسول جعفريان
595
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
دربار نفوذى فوق العاده داشته و فرقهء اماميه در آن دوره يعنى ايام غيبت صغرا كه از خاندان نوبخت افرادى ديگر مثل ابو الحسين على بن عباس ( م 324 ) و ابو القاسم حسين بن روح ( م 326 ) در بغداد داراى رياست و قدرت بودهاند ، در تحت توجه و راهنمايى ابو سهل اسماعيل بن على به عزت و شوكت بسيار زيست مىكردهاند . » وى با اشاره به وزارت آل فرات و پشتيبانى آنها از آل ابى طالب مىنويسد : « شمار مخالفان اهل تسنن - عموما و طايفهء اماميه خصوصا - در سايهء پشتيبانى آل فرات رو به افزايش گذاشت . » « 1 » اقبال در شرح حال حسين بن روح ، نايب سوم امام زمان عليه السّلام مىنويسد : « حسين بن روح از سال انتصاب خود به مقام نيابت تا اوان وزارت حامد بن عباس ( از جمادى الثانيهء 306 تا ربيع الثانى 311 ) به حرمت تمام در بغداد مىزيست و منزل او محل رفت و آمد اميران و اعيان و وزيران معزول بود . . . بعد از خلاصى از حبس ، حسين بن روح ، باز در بغداد به همان عزّت و احترام پيشين به ادارهء امور دينى شيعه مشغول شد و اماميه اموالى را كه بر عهده داشتند به او مىرساندند . چون در اين دوره چند نفر از آل نوبخت ، مثل ابو يعقوب اسحاق بن اسماعيل ( مقتول 322 ) و ابو الحسين على بن عباس ( م 324 ) و ابو عبد الله حسين بن على نوبختى ( م 326 ) در دربار خلفا و امراى لشكرى مقامهاى مهمى داشتند ، ديگر كسى نمىتوانست چندان اسباب زحمت ابو القاسم حسين بن روح را فراهم آورد . » « 2 » شيخ صدوق نيز از قول مخالفان اشكالى را دربارهء مسألهء غيبت امام زمان عليه السّلام آورده و آن اين كه چرا امامان در دوران اموى كه فشار شديدتر بود غيبت نكردند اما در دورانى كه شيعيان فراوان شده و به واسطه دوستى با بزرگان دولتى و صاحبان قدرت ، قدرت و شوكتى يافتند ، مسألهء غيبت پيش آمد ؟ در اين نقل ، به طور تلويحى به نفوذ سياسى شيعيان در اين دوره اشاره شده است . پاسخ شيخ صدوق آن است كه آن زمان ، حركت امامان عليهم السّلام سياسى نبوده و بحث قيام به سيف براى امامان شيعه در كار نبود ، اما نسبت به امام زمان عليه السّلام مسألهء « قائم » بودن و قيام به سيف مطرح بود و به همين
--> ( 1 ) . خاندان نوبختى ، صص 99 - 96 ( 2 ) . خاندان نوبختى ، صص 220 - 217