الشيخ رسول جعفريان

583

حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )

وى همچنين در دورانى كه آل فرات متصدى مقام وزارت مقتدر عباسى و از هواداران شيعيان بودند ، در دستگاه خلافت نفوذ كرد ، اما با روى كار آمدن حامد بن عباس كه از مخالفان شيعه حمايت مىكرد ، مشكلاتى براى حسين بن روح به وجود آمد . از سال 311 كه حامد بن عباس روى كار آمد تا سال 317 كه حسين بن روح از زندان رها شد ، گزارش دقيقى از زندگى او در دست نيست . فقط مىدانيم كه وى از سال 312 تا 317 در زندان به سر مىبرده است . « 1 » پس از آن تا شعبان سال 326 - كه درگذشت - از موقعيت والايى در بغداد برخوردار بود و به دليل نفوذ آل نوبخت در دستگاه حكومتى ، كسى مزاحم وى نمىشد . اقبال مىنويسد : ابو القاسم حسين بن روح به تصديق مخالف و موافق از فهميده‌ترين و عاقلترين مردم روزگار بوده است . « 2 » 4 - ابو الحسن على بن محمد سمرى او چهارمين و آخرين نايب امام زمان عليه السّلام است كه به دستور آن حضرت و توسط حسين بن روح به جانشينى وى منصوب شد و تا سال 329 مجموعا در حدود سه سال نيابت خاص آن حضرت را بر عهده داشت . ابو الحسن در اصل اهل يكى از روستاهاى اطراف بصره بود . بنا به نقل برخى از مورخان ، بسيارى از اعضاى خاندان او همچون حسن و محمد فرزندان اسماعيل بن صالح و على بن زياد در بصره املاك زيادى داشتند . آنها نيمى از درآمد اين املاك را وقف امام عسكرى عليه السّلام كرده بودند كه آن حضرت همه‌ساله درآمد آن را دريافت و با ايشان مكاتبه مىكردند . « 3 » در واقع مهمترين تحولى كه در دوره سمرى رخ داد ، توقيعى از حضرت بقية اللّه عليه السّلام حاوى پيش گويى دربارهء مرگ قريب الوقوع اين نايب بود كه چند روز پيش از درگذشت وى مطرح شد . متن اين توقيع ، آغاز غيبت كبرى را وعده مىداد .

--> ( 1 ) . نك : خاندان نوبختى ، صص 217 - 218 ( 2 ) . همان ، ص 221 ( 3 ) . اثبات الوصيه ، صص 246 - 247 ، به نقل از تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، ص 210