الشيخ رسول جعفريان
571
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
از من در دين خود اختلاف نكنيد كه در اين صورت هلاك مىشويد و پس از اين هرگز او را نخواهيد ديد . در ادامهء اين روايت آمده است كه : چند روز پس از آن ، امام عسكرى عليه السّلام رحلت كرد . « 1 » همين روايت را شيخ طوسى نيز نقل كرده و برخى رجال شيعه را كه در اين جمع چهل نفرى حضور داشتند ، نام برده كه از آن جمله : على بن بلال ، احمد بن هلال ، محمد بن معاوية بن حكيم و حسن بن ايوب بن نوح بودهاند . « 2 » نام بردن از آن حضرت در آن دوران ممنوع بود و امام عسكرى عليه السّلام تأكيد داشتند كه تنها با عنوان الحجة من آل محمّد عليه السّلام از ايشان نام برند . « 3 » اختلاف پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام مشكلات سياسى و سختگيريهايى كه خلفاى عباسى براى امامان شيعه به وجود مىآوردند ، در برقرارى رابطهء منظم آنان با شيعيان ، نابسامانىهايى را ايجاد مىكرد . اين مشكل به ويژه ، در فاصلهء رحلت يك امام و جانشينى امام بعدى رخ داد ؛ عدهاى از شيعيان در شناخت امام خود دچار ترديد شدند و مدتى طول مىكشيد تا فرقههاى انشعابى و افكار و انديشههاى ناروا رو به افول نهاده و امام جديد كاملا استقرار يابد . گاهى اين مشكلات به قدرى تند بود كه جناحى از شيعه را كاملا از بدنهء اصلى آن جدا مىكرد ، چنان كه پيدايش و مقاومت واقفه ، فطحيه و حتى اسماعيليه را مىتوان از مصاديق آن به شمار آورد . اين مشكل پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام دو چندان بود ؛ زيرا گذشته از آن كه تولد و نگهدارى و وصايت امام زمان عليه السّلام به طور كاملا محرمانه انجام شده بود ، دوران غيبت نيز آغاز شده و تنها پشتوانهء نيرومند امامت حضرت حجّت ، در يك بخش ، ميراث عظيم احاديث موجود دربارهء اصل مهدويت و پارهاى از لوازم آن و در بخش
--> ( 1 ) . منتخب الاثر ، ص 355 از كمال الدين ، و نك : ينابيع المودّه ، ص 460 ؛ الغيبه ، طوسى ، ص 217 ( 2 ) . منتخب الاثر ، ص 355 ( 3 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 449