سال مىباشد . « 1 » در ميان پاره‌اى از فرق - كه اشعرى از آنها ياد مىكند - كسانى بوده‌اند كه تولد آن حضرت را ، حتى پس از هشت ماه پس از رحلت امام عسكرى دانسته‌اند . « 2 » اين نظر ، افزون بر آن كه با بسيارى از روايات منافات دارد ، همچنين با عقيدهء شيعه مبنى بر اين كه « زمين هرگز از حجّت خدا خالى نمىماند » توافق ندارد . قول ديگر ، حاكى از آن است كه آن حضرت در سال 258 چشم به جهان گشوده است . « 3 » در اثبات الوصيه سن آن بزرگوار ، در آغاز غيبت صغرا چهار سال و هفت ماه دانسته شده كه بنابر آن تولد امام در سال 256 مىباشد . « 4 » در نقلى ديگر تاريخ تولد امام زمان عليه السّلام سال 257 دانسته شده است . « 5 » با اين همه ، روشن است كه سال 255 كه مبتنى بر حديثى مستند از حكيمه ( دختر امام جواد عليه السّلام ) است ، مورد تأييد بيشتر مورّخان مىباشد . اين روايت گزارش نسبتا دقيقى دربارهء تولد امام از قول حكيمه ، عمّهء امام عسكرى عليه السّلام ارائه مىدهد . حكيمه خاتون مىگويد : امام عسكرى عليه السّلام با پيكى از من خواست كه امشب هنگام افطار پيش ما بيا تا خدا تو را به ديدار حجّت خود و خليفهء پس از من شاد كند . آن شب را به خانهء امام عسكرى عليه السّلام رفتم و در آنجا ماندم تا آن فرزند متولد شد . « 6 » حكيمه خاتون در روايت ديگرى مىگويد : فرداى آن روز باز به خانهء برادرزاده‌ام آمدم ؛ اما آن كودك را نديدم ؛ وقتى سراغ او را از برادرزاده‌ام گرفتم فرمود : او را به همان كسى سپرديم كه مادر موسى فرزندش را به او سپرد . هفت روز بعد به دستور امام به خانهء او رفتم و برادرزاده‌ام در حالى كه فرزند خود را در آغوش گرفته بود خطاب به وى فرمود : پسرم ! سخن بگو و آن كودك لب به سخن گشود ؛ سپس اين آيه را تلاوت فرمود : وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا . . . « 7 » دكتر جاسم حسين با اشاره به برخى اشارات موجود در روايات مربوط به تولد حضرت بقية اللّه عليه السّلام چنين استنباط كرده كه آن حضرت پس از تولد ، به منظور مخفى

--> ( 1 ) . الغيبه ، ص 141 ، 143 ( 2 ) . المقالات و الفرق ، ص 114 ( 3 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 437 ( 4 ) . اثبات الوصيه ، ص 231 ( 5 ) . نك : تاريخ اهل البيت ، پاورقى ، ص 88 ( 6 ) . الغيبه ، طوسى ، ص 141 - 142 ( 7 ) . قصص ( 28 ) : 5 و نك : الغيبه ، ص 143