كتب منسوب به امام عسكرى عليه السّلام الف : تفسير ؛ كتاب تفسيرى به امام عسكرى عليه السّلام نسبت داده شده كه شامل تفسير سورهء حمد و قسمتى از سورهء بقره است . اين كتاب از ابتداى طرح آن در محافل علمى ، از قرن چهارم تا به امروز ، مورد قضاوتهاى گوناگونى قرار گرفته است . شمارى از عالمان آن را از اثار امام دانسته و احاديثى نيز از آن نقل كرده‌اند . برخى ديگر آن را ساختگى شمرده و آن را فاقد اعتبار علمى دانسته‌اند . بخشى از اين قضاوتها متكى به سند كتاب است ؛ زيرا دو نفر به نامهاى يوسف بن محمد بن زياد ، و محمد بن سيّار ، اساس روايت آن هستند و واسطه اين دو و شيخ صدوق ، يك نفر با نام محمد بن قاسم استرآبادى است ، گرچه بر اساس روايت ابن شهر آشوب ، حسن بن خالد برقى نيز راوى اين تفسير است . « 1 » افزون بر ابهام و اشكالاتى كه در هويت افراد فوق به جز خالد بن حسن وجود دارد ، در كيفيت سند و نيز اين كه آيا اين دو نفر خود راوى كتاب هستند يا پدرانشان ، صحت انتساب آن به امام عليه السّلام را زير سؤال مىبرد . « 2 » از برخى از اين اشكالات پاسخهايى داده شده است . اشكال ديگرى كه بر كتاب وارد شده ، اين است كه در آن رواياتى نقل شده كه از نظر محتوى به طور جدى قابل انتقاد و ايراد بوده و گاهى به صورتى آميخته با خرافات است كه به هيچ وجه نمىتوان آن را به امام عليه السّلام نسبت داد . چنان كه علامه تسترى چهل مورد از اين نمونه‌ها را ارائه داده است . « 3 » از ميان مخالفان اين تفسير مىتوان به ابن الغضائرى ، علامه حلّى ، علامه بلاغى و آية الله خويى اشاره كرد . در برابر ، شمارى ديگر سخت با نسبت آن به امام موافقند كه از جملهء آنان ، شيخ صدوق ، طبرسى صاحب احتجاج ، كركى ، مجلسى اول و دوم و شيخ حرّ عاملى را مىتوان نام برد . « 4 » از اين اسامى چنين به دست مىآيد كه گرايش اخبارى نوعا كتاب را

--> ( 1 ) . معالم العلماء ، ص 34 : عبارت چنين است : حسن بن خالد برقى ، اخو محمد بن خالد ، من كتبه : تفسير العسكرى من املاء الامام عليه السلام ، مائة و عشرون مجلدة . ( 2 ) . « رسالة حول التفسير المنسوب الى الامام العسكرى عليه السّلام » علامه محمد جواد بلاغى ، تحقيق رضا استادى ، نور علم ، دورهء دوم ، ش 1 ، ص 49 ( 3 ) . الاخبار الدخيلة ، ج 1 ، ص 49 ( 4 ) . « بحثى درباره تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام » ، رضا استادى نور علم ، دوره دوم ، ش 1 ، ص 118 - 135 .