حضرت را دربارهء آن خواست . « 1 » در ميان اصحاب امام عسكرى عليه السّلام كسانى نيز پيدا مىشدند كه در زمينه مسائل علمى دست به تأليف مىزدند . نجاشى پس از ياد از احمد بن ابراهيم بن اسماعيل به عنوان يكى از خواصّ و نزديكان امام عسكرى عليه السّلام ضمن برشمارى آثار او ، از كتابى با عنوان « اسماء الجبال و المياه و الادويه » « 2 » كه تأليفى در دانش جغرافى بوده است نام مىبرد . امام عسكرى عليه السّلام و يعقوب بن اسحاق كندى ابن شهر آشوب ( م 588 ) به نقل از كتاب « التبديل « 3 » [ و التحريف ] » تأليف ابو القاسم كوفى مىنويسد : يعقوب بن اسحاق كندى ( 185 - حدود 252 ) فيلسوف عرب در عصر خود ، دست به تأليف كتابى [ به زعم خود ] در تناقضات قرآن زد و كسى را در جريان كار خود نگذاشت . روزى يكى از شاگردان او به حضور امام عسكرى عليه السّلام رسيد . امام به او فرمود : آيا در ميان شما كسى نيست تا استادتان را از آنچه دربارهء قرآن مىنويسد ، بازدارد ؟ او گفت : ما شاگرد او هستيم ، چگونه مىتوانيم دربارهء اين موضوع يا غير آن به او اعتراض كنيم ؟ امام به او فرمود : اگر چيزى بگويم به كندى خواهى گفت ؟ آن مرد گفت : آرى ، امام فرمود : پيش او برو و از وى بپرس : آيا از نظر شما ممكن است منظور قرآن غير از آن معانى باشد كه شما گمان كرده و پذيرفته‌ايد ؟ خواهد گفت ممكن است ؛ زيرا اهل فهم است . پس بگو : چه مىدانى ؟ شايد همان گونه كه امكان آن را پذيرفتى ، مراد قرآن غير از آن باشد كه تو مىفهمى و سخنان آن براى معانى ديگرى به كار گرفته شده باشد . آن مرد نزد كندى آمد و سخنان امام را به او منتقل كرد . كندى كه اين مسأله را در سخن ، امرى محتمل و از نظر عقلى جايز مىدانست ، گفت : قسم مىخورم كه اين كلام از تو نيست . آن مرد گفت : اين سخنان از ابو محمد عسكرى عليه السّلام است . كندى گفت : هم اكنون پيش او مىروم كه اين امر جز از

--> ( 1 ) . همان ، ص 538 ، حديث 1023 ( 2 ) . رجال النجاشى ، صص 67 - 68 ( 3 ) . نك : ذريعه ، ج 3 ، ص 311