مىزدند و به همين سبب از طرف امام مورد لعن و سرزنش قرار گرفته و طرد مىشدند . اين امر تا بدانجا رسيد كه برخى از وكلا پس از رحلت امام ، وفات او را انكار مىكردند تا آن را بهانه قرار داده و از پرداخت پولهايى كه نزد آنها جمع شده بود به امام بعدى طفره روند . اصولا مىتوان همين پيش‌آمدها را يكى از ريشه‌هاى بسيار مهم پيدايش فرقه‌هاى انشعابى در ميان شيعيان دانست . عروة بن يحيى معروف به دهقان - كه پيش از آن در نامه امام به اسحاق بن اسماعيل نيشابورى توثيق شده و از وكلاى امام در بغداد بود - به خاطر دروغهايى كه به امام هادى و عسكرى عليهما السّلام نسبت داد گرفتار لعن و طرد از طرف امام عسكرى عليه السّلام گرديد . آن حضرت دستور داد تا همه شيعيان او را لعن و نفرين كنند و از او دورى نمايند ؛ زيرا وى در سمت مسئول خزانه‌دارى امام ، اموالى را از خزانه اختلاس كرده و به خود اختصاص داده بود . « 1 » توقيعاتى كه در چنين مواردى از طرف امام صادر مىشد ، به سرعت در ميان شيعيان شايع مىشد و بدين ترتيب همه آنان از مضمون توقيع آگاهى مىيافتند و بلافاصله شخص مورد نظر امام از جامعه شيعه طرد مىشد . همچنين عليه احمد بن هلال - كه عمرى در مصاحبت ائمه سپرى كرده بود و سپس به خاطر اشكالاتى كه در روابط او با امام عسكرى عليه السّلام پيش آمد - توقيعاتى از طرف آن حضرت صادر گرديد . امام به وكلاى خود در عراق نوشت : احذروا الصّوفىّ المتصنّع ؛ « از صوفى رياكار دورى كنيد » . « 2 » زمانى كه برخى از شيعيان ، به دليل شدت اعتمادشان به احمد ، در صحّت توقيع به ترديد افتادند ، امام نامهء مفصلترى خطاب به شيعيان نوشته و خطاهاى او را كه عمده‌ترين آنها بىاعتنايى به دستورات امام و خود رأى بودن در مقابل حضرتش بود برشمرد . « 3 » همچنين امام در مواردى كسانى را كه بىجهت در كار وكلا دخالت كرده و - به عنوان نمونه - پرداختهاى پولى آنان را به باد انتقاد مىگرفتند ، مورد عتاب

--> ( 1 ) . رجال كشى ، ص 573 ، حديث 1086 ( 2 ) . رجال كشى ، صص 535 - 536 ، حديث 1020 ؛ نك : تنقيح المقال ، ج 1 ، صص 99 - 100 ؛ رجال النجاشى ، ص 60 ؛ الغيبه ، طوسى ، ص 214 ( 3 ) . رجال كشى ، صص 535 - 536