الشيخ رسول جعفريان
549
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
مىباشد كه به اسحاق بن اسماعيل نيشابورى فرستاده است . اين نامه مشحون از پندهاى اخلاقى و رهنمودهاى بسيار با ارزش است . امام در آغاز نامه ، پس از مقدمهاى طولانى دربارهء اهميت هدايت الهى از طريق اوصيا و اين كه ائمه هدى عليهم السّلام ابواب علم الهى هستند ، آيهء « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ . . . » را دليل بر منت خدا بر انتخاب آنان جهت هدايت مردم شمرده است . آن حضرت همچنين از حقوقى كه قرار است به ائمه معصومين عليه السّلام پرداخت شود سخن گفته و نوشتهاند : ابراهيم بن عبده از طرف من تعيين شده است . تو اى اسحاق فرستاده من نزد ابراهيم عبده هستى تا او به آنچه من طى نامهاى به محمد بن موساى نيشابورى فرستادهام عمل كند و همچنين تو و كليه كسانى كه در شهر تو زندگى مىكنند مأمور هستند به محتواى آن نامه عمل كنند . درود بر ابراهيم و تو و تمامى دوستان ما . كسانى كه اين نامه را بخوانند و كسانى كه در ناحيه شما بوده و دچار انحراف نيستند بايد حقوق ما را به ابراهيم بپردازند تا آو هم به رازى برساند و اين دستور من است . اى اسحاق ! نامهء مرا براى بلالى كه مورد اعتماد ما است و همچنين براى محمودى بخوان و هنگامى كه به بغداد رفتى براى دهقان كه وكيل و ثقهء ما بوده و پول از دوستان ما مىگيرد و بالاخره براى هر كس از موالى ما كه ديدى ، بخوان و اگر كسى خواست نسخهاى از آن بردارد ، مانعى نيست . به هر حال جز از شيطانى كه مخالف شما است آن را از كسى پنهان مدار ، از شهر بيرون برو تا عمرى را ببينى كه هر چه از دوستان به ما رسد در نهايت پس از چند واسطه به دست او مىرسد تا به ما برساند . « 1 » از اين نامه نكات مهمى دربارهء سيستم وكالت به دست مىآيد : موضوع آن به ويژه هدايت شيعيان در شيوهء پرداخت واجبات ماليشان است كه ضرورت اساسى در حفظ و حراست آنها داشته است . معرفى وكلا و اظهار اعتماد كامل به آنها براى استحكام موقعيتشان ، از جمله نكاتى است كه به روشنى در اين توقيعات به چشم مىخورد ، اضافه بر اين ، روشن مىكند كه در ميان وكلاى مناطق ، سلسله مراتبى وجود داشته كه حقوق مالى امام بايستى از طريق آن به وكيل اصلى وى رسانده شود . گاهى
--> ( 1 ) . اين شخص بعدها به خاطر طمع و انحرافات ديگر از طرف امام طرد شد .