الشيخ رسول جعفريان
543
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
دربارهء مستعين باشد . اربلى هم متوجه اين خطا شده و گفته است كه در خبر مزبور يا نام مستعين به غلط آمده و يا بايد مربوط به امام هادى عليه السّلام باشد . « 1 » معتز كه از خلفاى سختگير عباسى بود در سال 252 به خلافت رسيد . گزارش شده است كه در همين سال شمارى از شيعيان ، از جمله ابو هاشم جعفرى در زندان بوده است . خطيب بغدادى از قول ابن عرفه علت بازداشت وى را چنين بيان مىكند : سخنانى از او شنيده شد كه سبب زندانى شدن وى گرديد . « 2 » در روايتى كه شيخ طوسى نقل كرده ، بازداشت ابو هاشم مذكور با تنى چند از بنى هاشم و غير آنها به سبب كشته شدن عبد الله بن محمد عباسى بوده است . « 3 » مسئول اين زندان آن گونه كه در پارهاى از روايات آمده ، صالح بن وصيف بوده كه در سال 256 توسط موسى بن بغا كشته شده است . « 4 » در خبرى كه در اعلام الورى آمده ، ابو هاشم گفته است كه در سال 258 همراه شمارى از طالبيان در زندان معتز بوده است . اين تاريخ بايد اشتباه باشد ؛ زيرا معتز در سال 255 و نيز وصيف در سال 256 كشته شدهاند . به احتمال قوى ، خبر مربوط به پس از سال 252 است كه در نقل خطيب و ديگران نيز اشاره به زندانى شدن ابو هاشم در آن سال شده است . « 5 » وى در اين خبر اشاره به آمدن امام عسكرى و برادرش جعفر به زندان كرده است . با توجه به شهادت امام هادى عليه السّلام در سال 254 و امامت فرزندش ، آمدن دو برادر به زندان بايد در سال 254 يا 255 باشد . در اين خبر آمده است كه حضرت با اشاره به يك مرد عجمى ( خ ل جمحى ) كه مدعى بود علوى است كرده ، فرمود : اگر اين مرد نبود مىگفتم پس از چه مدتى از اين زندان رها مىشويد ؛ زيرا او شما را زير نظر گرفته و حركاتتان را به خليفه گزارش مىكند . ابو هاشم مىگويد : روزى ما اين مرد را غافلگير كرده و كاغذى را كه در آن درباره تك تك ما گزارشهاى بدى براى خليفه
--> ( 1 ) . و نيز نك : مرآة العقول ، ج 6 ، ص 151 ( 2 ) . به نقل از قاموس الرجال ، ج 4 ، ص 59 . سمعانى به اشتباه 242 آورده است . ( 3 ) . الغيبه ، طوسى ، ص 136 ؛ بحار الانوار ، ج 50 ، ص 306 ( 4 ) . الكامل ، ج 7 ، صص 218 - 219 ، 225 ( 5 ) . نك : بحار الانوار ، ج 50 ، صص 311 - 312 از اعلام الورى ، ص 354 . علامه متوجه اين اشتباه شده است .