مىگفت : على عليه السّلام فقيه‌ترين فرد از ميان اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است . « 1 » عمر بن عبد العزيز نيز ، امام را زاهدترين اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خواند . « 2 » امام على عليه السّلام پس از رحلت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اگر اين سخن درست باشد كه در حيات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دو جريان سياسى مختلف در ميان مهاجران وجود داشته و كسانى براى به دست آوردن خلافت تلاش مىكرده‌اند ، بايد پذيرفت كه ميان امام و شيخين از همان زمان مناسبات خوبى نبوده است . در اخبار سيره چيزى كه شاهد نزاع اينان باشد ديده نشده ، اما هيچ خاطره‌اى نيز كه رفاقت اينها را با يكديگر نشان دهد وجود ندارد . دشمنيهاى عايشه با امام على عليه السّلام كه به اعتراف خودش از همان زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وجود داشته ، مىتواند شاهدى بر اختلاف آل ابى بكر با آل على تلقى شود . گفته‌اند ، زمانى كه فاطمه عليها السّلام رحلت كرد ، همهء زنان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در عزاى بنى هاشم شركت كردند ، اما عايشه خود را به مريضى زد و نيامد و حتى براى على عليه السّلام چيزى نقل كردند كه گويا عايشه اظهار سرور كرده بود . « 3 » هر چه بود ، بلافاصله پس از خلافت أبو بكر ، و اصرار امام در اثبات حقانيت خود نسبت به خلافت ، سبب بروز مشكلاتى در روابط آنان شد . حمله به خانهء امام و حالت قهر حضرت فاطمه عليها السّلام و عدم اجازه براى حضور شيخين بر جنازهء آن حضرت ، « 4 » اختلاف را عميق‌تر كرد . از آن پس امام گوشه‌گير شده و به سراغ زندگى شخصى رفت . حكومت انتظار داشت كه امام ، همانطور كه بيعت كرده ، دست از ادعاى حقانيت خود نيز بردارد و شمشير به دست براى تحكيم پايه‌هاى قدرت آنان با مخالفانشان از مرتدان بجنگد . امام اين درخواست را رد كرد . با چنين موضعى ، طبيعى بود كه حكومت بايد او را در ديدگان مردم تحقير مىكرد . اين سياست مىتوانست به انزواى بيشتر آن حضرت بينجامد .

--> ( 1 ) . مقتل الامام امير المؤمنين عليه السّلام ، ص 107 ( 2 ) . همان ، ص 107 ( 3 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 9 ، ص 198 ( 4 ) . نك : المستدرك ، ج 3 ، ص 162 ؛ طبقات الكبرى ، ج 8 ، صص 30 - 29 ؛ التنبيه و الاشراف ، ص 250 ؛ وفاء الوفاء ، صص 996 - 995 ، 1000