نقل شده توسط راويان غالى را روايت مىكردند ، تحمل نكرده از قم بيرون مىكردند . به هر روى تكذيبها و طردهاى مكرر ائمه عليهم السّلام از غاليان سبب شد كه آنها رو به زوال گذارده و مهمترين سلاحشان كه انتساب و تمسك واهى به ائمه طاهرين عليهم السّلام بود از دست بدهند . با اين حال انديشه‌هاى غاليان تا قرنها باقى ماند و هنوز نيز مذاهبى در اين گوشه و آن گوشهء جهان اسلام يافت مىشود كه نسبتى با اين فرقه‌هاى گمراه دارند . افزون بر آن ، تأثيرهاى فكرى آنها در متون حديثى شيعه باقى مانده و گاه كسانى ، براى مسائلى كه سابقه‌اى در تشيع اصيل ندارد ، به آنها استناد مىكنند . فتح بن يزيد جرجانى ضمن روايت مفصلى از امام هادى عليه السّلام اعتراف مىكند كه او بر اين باور بود كه امام نيازى به خوردن و آشاميدن ندارد ؛ زيرا با مقام امامت سازگار نيست ؛ و امام هادى عليه السّلام خطاب به وى فرمود : اى فتح بن يزيد ! حتى پيامبران كه اسوهء ما هستند مىخورند و مىآشامند و در بازارها راه مىروند و هر جسمى اين چنين است ، جز خدا كه جسم را جسميت بخشيده است . « 1 » امام هادى عليه السّلام و خلق قرآن از مهمترين بحثهايى كه در آغاز قرن سوم ، دنياى تسنّن را به خود مشغول داشته ، جدال بر سر مسألهء حدوث و قدم قرآن بود كه خود موجب پيدايش فرقه‌ها و گروههايى در ميان آنها شد . اولين كسى كه اين مسأله را مطرح كرد ، احمد بن ابى دؤاد بود . « 2 » پس آن مأمون و به دنبال وى معتصم آن را دنبال كرده و سخت كوشيدند تا علما و محدثان را بر قبول مسألهء خلق قرآن وادارند . اين فشار بر علما در تاريخ به عنوان « محنة القرآن » شهرت يافته كه كسانى چون احمد بن حنبل سخت در آن درگير بودند . وى در رأس اهل حديث اعتقاد به قديم بودن قرآن داشت و در اين باره تحت فشارها و اهانتهاى حكومت عباسى قرار گرفت و حتى به دستور آنها ، ضربه‌هاى

--> ( 1 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 338 ؛ و نك : تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 3 ( 2 ) . الطبقات السنية فى تراجم الحنفية ، ( رياض ، 1983 م ) ، ج 1 ، ص 29