ارائه آيات متعدد ، تأييد آن را از صحّت حديث ابراز مىدارد . امام در طول استدلال خود ، دهها آيه از قرآن ، كه از جهتى بر جبر و از جهت ديگر به تفويض اشاره دارد ، ارائه مىدهد و در پايان از سخنان محكم و متين امير مؤمنان عليه السّلام در اين باره به عنوان شاهد استفاده مىكند . « 1 » در نشستى ديگر دربارهء يك مسألهء اختلافى ، امام عليه السّلام با استناد به قرآن ، همه را ملزم به قبول نظر خود ساخت . « 2 » در روايتى نيز كه عياشى نقل كرده ، آمده است : كان ابو جعفر و ابو عبد الله عليهما السّلام لا يصدّق علينا الا بما يوافق كتاب الله و سنّة نبيه . « 3 » امام هادى عليه السّلام و علم كلام اختلاف آراء موجود در ميان گروههاى شيعه ، كار هدايت آنها را براى امامان عليهم السّلام دشوار مىساخت . پراكندگى شيعه در بلاد مختلف و اين كه گاه‌وبيگاه تحت تأثير پاره‌اى از آراى ديگران قرار مىگرفتند ، مزيد بر علت شده بود . در اين گيرودار ، اصحاب گروههاى غير شيعى و متعصّبان ضد شيعه نيز بر دامنهء اين اختلافات افزوده و آن را بسيار عميق‌تر نشان مىدادند . روايتى از كشى در دست است كه به طور آشكار نشان مىدهد يكى از اصحاب فرق ، مذاهبى به نامهاى زراريه ، عمّاريه ، يعفوريه از پيش خود ساخت و هر يك از آنها را به يكى از اصحاب بزرگ امام صادق عليه السّلام ، زراره ، عمار ساباطى ، و ابن ابى يعفور نسبت داده است . « 4 » امامان شيعه عليهم السّلام گاهى در برابر پرسشهايى قرار مىگرفتند كه سرچشمهء برخى از آنها ، همين اختلافات داخلى ميان دانشوران شيعى بود كه گاه جنبه صورى داشت و در مواردى عميق‌تر بود و ائمه عليهم السّلام در آن مداخله مىكردند . يكى از اين مسائل كلامى ، بحث تشبيه و تنزيه بود . ائمه شيعه از همان آغاز بر حقانيت نظريهء تنزيه تأكيد مىكردند . خطبه‌هاى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام كه پس از آن بزرگوار همواره در

--> ( 1 ) . تحف العقول ، صص 356 - 338 ؛ الاحتجاج ، ج 2 ، ص 251 ؛ بحار الانوار ، ج 2 ، ص 225 ( 2 ) . مناقب ابن شهر آشوب ، ج 2 ، ص 443 ؛ مسند الامام الهادى عليه السّلام ، صص 29 - 28 ( 3 ) . تفسير العياشى ، ج 1 ، ص 9 ؛ بحار الانوار ، ج 2 ، ص 244 ( 4 ) . رجال كشى ، ص 265 ؛ قاموس الرجال ، ج 9 ، ص 324