آن حضرت و فرزند گراميش امام حسن عليهما السّلام به عسكريين شهرت يافتند ؛ « 1 » زيرا خلفاى بنى عباس آنها را از سال 233 به سامرّاء ( عسكر ) برده و تا آخر عمر پربركتشان در آنجا ، آنها را تحت نظر قرار دادند . امام هادى عليه السّلام به لقبهاى ديگرى مانند : نقى ، عالم ، فقيه ، امين و طيّب شهرت داشت و كنيهء مباركش ابو الحسن است . از آنجا كه كنيهء امام موسى كاظم و امام رضا عليهما السّلام ، نيز ابو الحسن بود ، لذا براى اجتناب از اشتباه ، ابو الحسن اول به امام كاظم عليه السّلام ، ابو الحسن ثانى به امام رضا عليه السّلام و ابو الحسن ثالث به حضرت هادى عليه السّلام اختصاص يافته است . نقش انگشتر امام هادى عليه السّلام بنا به روايت ابن صبّاغ مالكى ، « اللّه ربّى و هو عصمتى من خلقه » بوده است . « 2 » آن حضرت چنان كه مفيد و ديگران روايت كرده‌اند ، در ماه رجب سال 254 پس از بيست سال و نه ماه اقامت در سامرا رحلت كرد . « 3 » در آن زمان معتز ، سيزدهمين خليفه عباسى ، بر اريكهء قدرت بود . به نقل ابن شهر آشوب ، آن حضرت به مرگ طبيعى از دنيا نرفته و در اين باره روايتى از ابن بابويه - داير بر اين كه معتمد عباسى او را مسموم كرده - آورده است . « 4 » روشن است كه معتمد در سال 255 ؛ يعنى حدود يك سال پس از رحلت آن حضرت ، به خلافت رسيد و آن خبر نمىتواند با معتمد ارتباطى داشته باشد . به هر حال ، اصل شهادت و مسموميت آن امام همام ، در تاريخ ثبت شده است ، گرچه بسيارى از مورخان يا اشاره‌اى به آن نكرده و يا آن را قولى در مقابل اقوال ديگر تلقى كرده‌اند . چنان كه مسعودى و سبط بن جوزى از مسموميت و شهادت آن حضرت به عنوان يك روايت ياد نموده‌اند . « 5 » طبيعى است با توجه به عناد و دشمنى كه از طرف زورمداران آن عصر ، نسبت به خاندان علوى ، به ويژه

--> ( 1 ) . يافعى در « مرآة الجنان » ج 1 ، ص 160 ، با اشاره به مطلب فوق دليل شهرت « سامرّاء » به عسكر را آن دانسته كه معتصم خودش با لشكرش بدانجا انتقال يافت ؛ نك : تذكرة الخواص ، ص 359 ؛ معانى الأخبار ، ص 65 ( 2 ) . الفصول المهمّه ، ص 277 ( 3 ) . تاريخ بغداد ، ج 12 ، ص 56 ( 4 ) . المناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 2 ، ص 442 ؛ مسند الامام الهادى عليه السّلام ، ص 56 ( 5 ) . مروج الذهب ، ج 4 ، ص 86 ؛ تذكرة الخواص ، ص 362 ؛ و نك : الفصول المهمّه ، ص 283