امام به تفصيل به بررسى اين روايات پرداخته و قسمتى را از اساس غير صحيح خوانده و برخى را نيز با استفاده از آيات و روايات ديگر و مقدّمات عقلى توجيه نمود . « 1 » و در روايت ديگرى در اين باره به صراحت فرمود : « ما شهد به الكتاب و السّنّة فنحن القائلون به » ؛ « 2 » « هر آنچه را كه كتاب و سنّت صحّت آن را تأييد مىكنند ، ما آن را مىپذيريم . » شيعه كه از ابتدا از موضع نفى تشبيه و جبر برخوردار بوده ، با اين دو مسأله ( تشبيه و جبر ) كه مروّج آن يهوديان و متأثّران از آنها و نيز حكّام اموى بودند ، مبارزه كرده است . اما به دلايلى كه از جملهء آنها : وجود غلات در ميان شيعه ، تبليغات نادرست و تحريف‌كننده دربارهء عقايد آنها و همچنين عدم فهم درست نظرات آنها مىباشد ، سبب شد تا كسانى ، شيعه را به داشتن عقيده تشبيه متهم نمايند . اين تهمت در قرن چهارم هجرى ، تا زمانى كه مرحوم شيخ صدوق كتاب « توحيد » خود را به منظور ابطال همين تهمتهاى نادرست مخالفان تأليف كرد وجود داشت كه خود سبب تأليف كتاب مزبور از ناحيهء شيخ شد . مشكل مزبور در زمان خود امام رضا عليه السّلام وجود داشت . علت آن هم وجود پاره‌اى از روايات تشبيه بود كه غلات آنها را بيشتر به منظور توجيه عقايد خودشان از قبيل حلول روح خدا در وجود امام و امثال آن ، ساخته بودند . حسين بن خالد مىگويد : به امام عرض كردم : عامه ما را معتقد به تشبيه و جبر مىدانند و اين به دليل رواياتى است كه از پدران شما نقل شده است . امام پاسخ بسيار جالبى داده و فرمودند : اى پسر خالد ! رواياتى كه مىگويى از پدران من دربارهء تشبيه و جبر آمده زيادتر است يا آنچه كه در اين زمينه از خود پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت شده ؟ گفتم : آنچه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده بيشتر است . امام فرمود : پس بايد بگوييد رسول خدا قائل به تشبيه و جبر بوده است . گفتم : آنها مىگويند رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اين كلمات را

--> ( 1 ) . التوحيد ، ص 117 ؛ عيون اخبار الرّضا ، ج 1 ، ص 115 ( 2 ) . التوحيد ، ص 113 ؛ الكافى ، ج 1 ، ص 100