در اينجا ابتدا بحث را از اختلافى كه پس از رحلت امام كاظم عليه السّلام به وجود آمد شروع كرده و آنگاه به مسائل مهمّ بعدى كه در زندگى امام پيش آمد مىپردازيم : وجود ادلهء روايى گسترده و همچنين مقبوليت امام رضا عليه السّلام در ميان شيعيان و نيز برترى علمى و اخلاقى حضرت ، امامت ايشان را به خوبى ثابت مىكند ، گرچه وضعيت مسألهء امامت در اواخر زندگى موسى بن جعفر عليه السّلام بسيار پيچيده و سخت بود ، اما بيشتر اصحاب امام كاظم عليه السّلام جانشينى امام رضا عليه السّلام را از طرف آن حضرت پذيرفتند . شيخ مفيد نام دوازده تن از اين صحابه را كه رواياتى در موضوع تعيين امام رضا عليه السّلام به جانشينى پدر بزرگوارش نقل كرده‌اند ، ذكر مىكند كه مهمترين آنها : داود بن كثير الرقّى ، محمد بن اسحاق بن عمّار ، على بن يقطين و محمد بن سنان مىباشند . « 1 » شيخ پس از آن ، روايات مذكور را به تفصيل آورده است . مجموع آنچه در اين زمينه گرد آمده ، توسط شيخ صدوق و برخى از متأخران بوده است . « 2 » اختلافى كه پس از شهادت امام صادق عليه السّلام در مسألهء جانشينى آن حضرت به وجود آمد ، سبب شد تا اين بار پس از شهادت امام كاظم عليه السّلام ، اصحاب ، در موضوع جانشينى دقّت و احتياط بيشترى به خرج دهند و قبل از شهادت آن حضرت ، دربارهء شناخت او اصرار بورزند . نصر بن قابوس مىگويد : به ابو ابراهيم ( موسى بن جعفر ) عرض كردم : من از پدر شما دربارهء جانشينش سؤال كردم ، شما را معرفى فرمود ( فأخبرنى انّك انت هو ) . پس به عرض آن حضرت رساندم كه وقتى حضرت صادق عليه السّلام به شهادت رسيد ، ميان مردم اختلاف افتاد ( ذهب النّاس يمينا و شمالا ) . من و دوستانم شما را برگزيديم ، اينك ما را مطلع فرماييد كه چه كسى جانشين شما خواهد بود ؟ امام عليه السّلام ، فرزند خود على را معرفى كرد . « 3 » با اين حال باز به دليل تقيّه و نيز فرصت طلبى اشخاصى كه اموالى از طرف

--> ( 1 ) . الارشاد ، ص 304 ( 2 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 1 صص 17 - 27 ؛ مسند الامام الرضا ، ج 1 ، صص 18 - 37 و نك : روضة الواعظين ، ج 1 ، ص 222 ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 313 ؛ رجال كشى ، ص 451