الشيخ رسول جعفريان
398
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
مشكلاتى را براى امام و نيز براى افراد مطرحكننده در پى داشت . اين مسأله در زمان امام صادق عليه السّلام نيز ، كه منصور حساسيّت خاصى از خود نشان مىداد ، مطرح بود . اشاره كرديم كه رعايت اصل تقيه در ميان شيعيان سبب مىشد تا دشمن تصور كند شيعيان كمترين اقدام سياسى بر ضد آنها نخواهند داشت و نهايت آن كه امامان خود را تنها به عنوان امام فكرى و معنوى مىپذيرند . به همين دليل خلفا به علويان زيدى مذهب كه به طور دائم در پى شورش سياسى بودند توصيه مىكردند كه ، همانند عموزادگان خود - يعنى موسى بن جعفر - باشيد تا سالم بمانيد . « 1 » در حقيقت امامان شيعه با وجود اعتقاد به انحصار امامت و رهبرى در خود و اثبات بطلان نظام حاكم ، قيام بر نظام حاكم را در آن شرايط روا نمىديدند ، چرا كه موفقيتى براى آن تصور نمىكردند . اين روال پذيرفته شده در ميان شيعيان امامى بود . در عين حال ، گاهى به سبب افشاى همين اعتقاد كه امام كاظم عليه السّلام ، امام مفترض الطاعه است ، گرفتاريهايى براى جامعهء شيعه به وجود مىآمد . دربارهء زندانى شدن امام كاظم عليه السّلام ، بايد گفت يكى از دلايل زندانى شدن آن حضرت در همين ارتباط بوده است . در كتابهاى روايى شيعه بابى تحت عنوان « باب تحريم اذاعة الحق مع الخوف به » « 2 » آمده كه حاوى احاديث فراوانى در اين زمينه است . اين روايات از امامان مختلف به ويژه از امام صادق عليه السّلام مىباشد . در رجال كشّى روايتى نسبتا طولانى از يونس بن عبد الرحمن نقل شده كه مىتواند نمونهء جالبى براى بحث مورد نظر باشد . وى مىنويسد : يحيى بن خالد برمكى ابتدا نظر مساعدى نسبت به هشام داشت ؛ امّا وقتى هارون به جهت شنيدن برخى از كلمات هشام بن حكم به او علاقهمند شد ، يحيى كوشيد تا هارون را عليه او تحريك كند . از جمله روزى در اين رابطه به هارون گفت : هو يزعم أنّ للّه في أرضه اماما مفروض الطّاعة . . . و يزعم أنّه لو أمره بالخروج لخرج و انّما نرى أنّه ممّن يرى الباد بالارض . او فكر مىكند كه خداوند امام ديگرى جز تو در روى زمين دارد كه طاعتش
--> ( 1 ) . مقاتل الطالبيين ، ص 303 ( 2 ) . مستدرك الوسائل ج 12 ، ص 289