مصاحبت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را درك كرد و يكى از بزرگترين و موثق‌ترين محدثان عصر خود به شمار مىآمد . تا زمانى كه زنده بود ( سال 68 ) اختلافى ميان علويان و بنى عباس وجود نداشت ، اما پس از او به تدريج اختلاف آغاز شد . گو اين كه نه تنها او كه هيچ يك از عباسيان در كربلا حاضر نشدند . در اوائل قرن دوم ، عباسيان به فكر استقلال از علويان افتاده و در خفا مردم را به سوى خود دعوت مىكردند ؛ اما اميد چندانى به پيروزى خود نداشتند . علت اين امر هم آن بود كه از نظر مردم ، آل على تنها بازماندگان نسل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به شمار مىآمدند . مظلوميت اين خانواده به خصوص پس از حادثهء جانگداز كربلا ، حيثيت اجتماعى آنان را ميان مردم به طور شگفتى بالا برده بود . حركتى كه زيد بن على بن الحسين عليهما السّلام آغاز كرد ، تأكيدى بر اهميت علويان در ميان مردم عراق بود . زيد بن على ، برادر امام باقر عليه السّلام بود و با توجه به اهميت زيادى كه امام باقر از لحاظ علمى در جامعه داشت ، موقعيت چشم‌گيرى براى زيد و حركت انقلابى او به وجود نيامد ، گرچه در شمار محدثان بود و به سبب علوى بودنش مورد توجه فراوان مردم عراق قرار داشت . امام باقر عليه السّلام در سال 114 يا 117 رحلت فرمود و پس از آن امام صادق عليه السّلام به عنوان ششمين امام از امامان شيعه عليهم السّلام ، نظرها را به سوى خود جلب كرد . اواخر دههء دوم قرن دوم ، زيد پس از پشت سر گذاشتن يك سلسله اختلافات و مشاجرات لفظى با هشام بن عبد الملك ، تصميم به اعتراض عليه قدرت حاكم گرفت و در صفر ( سال 122 ) در كوفه دست به يك حركت انقلابى زده و پس از دو روز درگيرى نظامى به شهادت رسيد . آنچه در اينجا براى ما اهميت دارد ، مسأله برخورد امام صادق عليه السّلام با خروج زيد و با فرقه‌اى به نام زيديه - كه پس از شهادت زيد موجوديت خود را در عراق آغاز كرده بود - مىباشد . در برخى از روايات شيعه آمده است كه زيد از معتقدان به امامت امامان شيعه از جمله امام باقر و صادق عليهما السّلام بوده است ، چنان كه از او نقل شده كه مىگفت :