فقهى از من سؤال مىكنند و تا جواب ندهم دست از سرم بر نمىدارند . اگر نظر شما را به آنان بگويم اشكالاتى پيش مىآيد ، چه كنم ؟ امام فرمود : هر چه از آراى آنها مىدانى برايشان بگو . « 1 » تأكيدهاى مكرر امام صادق عليه السّلام بر تقيه ، خود دليل آشكارى بر وجود چنين فشار سياسى بود . خطر هجوم بر شيعه چنان نزديك بود كه امام براى حفظ آنان ، ترك تقيه را مساوى ترك نماز اعلام فرمود ؛ « 2 » از جمله امام به معلّى بن خنيس - كه به دست حاكمان زمان خود كشته شد - فرمود : يا معلّى ! اكتم امرنا و لا تذعه ، فانّ من كتم أمرنا و لا يذيعه أعزّه الله فى الدنيا . « 3 » اى معلا ! اسرار ما را پنهان بدار و آن را به همه كس نگو ، خداوند كسى را كه اسرار ما را پنهان داشته و آن را بر ملا نسازد ، در دنيا عزيز مىدارد . به هر حال رواياتى وجود دارد حاكى از اين كه شدت فشار به قدرى بود كه حتى شيعيان ، بدون اعتنا به همديگر از كنار هم رد مىشدند . « 4 » در روايت ديگرى دربارهء جاسوسان ابو جعفر منصور آمده : كان له بالمدينه جواسيس ينظرون على من اتّفق شيعة جعفر فيضربون عنقه . « 5 » منصور در مدينه جاسوسانى داشت و آنها كسانى را كه با شيعيان جعفر رفت و آمد داشتند ، گردن مىزدند . بنا به نقل واقدى ، معتب از غلامان امام صادق عليه السّلام بود كه منصور او را گرفته و هزار ضربه شلاق بر او زد تا جان داد . « 6 » در اين دوره اتهام رفض دربارهء هر كس ، كافى بود كه امنيت جانى و مالى او از بين رفته و گرفتار شكنجه شود . « 7 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 330 ( 2 ) . مستدرك الوسائل ، ج 12 ، صص 254 ، 255 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 459 ( 3 ) . مختصر بصائر الدرجات ، ص 101 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 465 ( 4 ) . همان ، ص 378 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 12 ، صص 300 - 297 ؛ وسائل الشيعة ، ج 19 ، ص 32 ( 5 ) . همان ، ص 282 ، 283 ( 6 ) . المنتخب من ذيل المذيل ، ص 652 ( 7 ) . المحاسن ، ص 119 ؛ حياة الامام الباقر عليه السّلام ، ج 1 ، ص 256