ديگران ربوده بود و اساسا مكتب فقهى او ، در عراق مشهور به مكتب رأى بود . اين نيز به آن دليل بود كه او رواياتى را كه از طرق اهل سنت نقل شده بود ، صحيح نمىدانست . ابن خلدون در اين زمينه مىنويسد : تمامى روايات مقبول ابو حنيفه ، تنها به هفده حديث يا همين حدود مىرسيد ، چنان كه مالك نيز 300 حديث را صحيح دانسته و مىپذيرفت . « 1 » ابو بكر بن داود مىگويد : رواياتى كه ابو حنيفه نقل كرده ، از حدود يكصد و پنجاه حديث تجاوز نمىكند . « 2 » گرايش ابو حنيفه به رأى و قياس و ترك عمل به نصوص ، معلول دو علت بود : 1 - نخست نادرست دانستن روايات موجود كه سبب مىشد تا او حاضر به نقل و تمسّك به آنها نباشد . 2 - از وقتى كه روى به رأى و قياس آورد ، از نظر وى اين چنين منابعى او را حتى از نصوص نيز بىنياز مىساخت ، به طورى كه حتى از آن مقدار هم كه به نظر خود او صحيح و قابل استناد بود ، دست برداشت و يكپارچه به رأى و قياس روى آورد . البته محمد بن حسن شيبانى و ديگر پيروان ابو حنيفه اين را يك اتهام مىدانند . به هر روى عراق كه مركز شيوع مذهب رأى به شمار آمد ، منطقه‌اى بود كه شيعيان نيز در آن فراوان بودند . لذا برخورد شيعيان و اصحاب رأى ، امرى غير قابل اجتناب مىنمود . به همين دليل امام صادق عليه السّلام با تمام توان همّت خود را در جهت انكار مبانى رأى و قياس و استحسان به كار برد . در روايت مشهورى كه دربارهء مناظرهء امام صادق عليه السّلام با ابو حنيفه نقل شده ، امام او را از قياس در دين پرهيز داده و در چند جا يادآور شدند كه قياس در آنها به هيچ وجه نمىتواند جوابگو باشد . امام از او مىپرسد : آيا زنا مهمتر است يا قتل نفس ؟ ابو حنيفه مىگويد : قتل نفس . امام صادق عليه السّلام مىفرمود : خدا در زنا چهار شاهد و در قتل نفس دو شاهد براى اثبات ادعا خواسته است و اين بر خلاف مقتضاى قياس است . سپس پرسيدند : آيا نماز مهمتر است يا روزه ؟ گفت : نماز . حضرت فرمود : زن

--> ( 1 ) . مقدم ابن خلدون ، ص 434 ( 2 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 416