الشيخ رسول جعفريان
35
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
شده است . اما هيچكدام از لحاظ گستردگى و نظم به پاى مجلدات بحار الانوار علامهء مجلسى نمىرسد . از مجلد يازدهم تا چهاردهم بحار به قصص انبياء اختصاص دارد كه ضمن آن از مهمترين مصادر شيعه ، آنچه در اين باره بوده ، به ضميمهء آيات قرآنى و تفسير آنها و احيانا توضيحات خودش ، مطالب لازم را فراهم آورده است . سيرهء نبوى هم شامل هشت مجلد از مجلد 15 تا 22 است كه نسبتا بسيار مفصل مىباشد . نوع تقسيمبندى علامه مجلسى نسبتا قابل توجه و مانند ساير قسمتها با دقت انجام شده است . جلد پانزدهم از اجداد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آغاز شده و تا جوانى آن حضرت ادامه يافته است . مجلد شانزدهم از ماجراى ازدواج با خديجه تا انتهاى مسائل شخصى مربوط به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از جمله اخلاق و سنن آن حضرت را در بر گرفته است . مجلد هفدهم در يك قسمت شامل بحث عصمت و سهو النبى و در ادامه مشتمل بر معجزات آن حضرت است . بخش نخست مجلد هجدهم نيز معجزات و در ادامه مبعث و در انتهاى آن خبر معراج آمده است . مجلد نوزدهم اخبار دوران بعثت تا غزوهء بدر را شامل مىشود . مجلد بيستم ادامه غزوات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تا حديبيه و نامهنگارى به شاهان و اميران است . مجلد بيست و يكم تا حجة الوداع امتداد يافته است . مجلد بيست و دويم شامل اخبار اقارب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بويژه همسران و برخى از اصحاب و خواص آن حضرت و در انتها اخبار مربوط به وفات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را آورده است . از مجلد بيست و سوم تا بيست و هفتم به مبحث امامت اختصاص داده شده است . مجلد بيست و هشتم تا سى و يكم به تاريخ خلفا اختصاص دارد كه به تازگى چاپ شده است . از مجلد سى و دوم تا پنجاه و سوم به تاريخ و سيرهء امامان اختصاص داده شده كه براى برخى از امامان تا چند مجلد و براى برخى ديگر يك مجلد در نظر گرفته شده است . علامهء مجلسى صرفنظر از برخى از آثار شيعى - مانند كتاب الجمل شيخ مفيد - كه نديده ، آنچه كه از آثار شيعى در اين زمينه بوده در اين اثر خود آورده است . كتابى ديگر مانند كار علامه در زمان وى انجام شده كه نامش عوالم العلوم بوده و كارى است نظير كار علامه در يكپارچه كردن آثار شيعى در موضوعات متنوع . برخى از مجلدات آن نيز دربارهء امامان توسط مؤسسة الامام المهدى عليه السّلام به چاپ رسيده است . گفتنى است كه علامهء مجلسى كتاب جلاء العيون را فارسى در تاريخ چهارده معصوم نگاشته كه يكى از رايجترين آثار فارسى در چند سدهء اخير در زمينهء سيرهء معصومين بوده است . كتاب اثبات الهداة از شيخ حر عاملى در باب امامت و بيان اخبار چندى از زندگى امامان