در اين زمينه مىباشد . « 1 » ابان بن تغلب به عنوان يك شيعهء واقعى و آگاه امام صادق عليه السّلام ، مذهب شيعه را چنين تعريف مىكند : الشيعة الذين اذا اختلف الناس عن رسول الله صلّى اللّه عليه و آله اخذوا بقول علىّ و اذا اختلف الناس عن علىّ اخذوا بقول جعفر بن محمد . « 2 » شيعيان كسانى هستند كه هرگاه مردم در قول رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اختلاف مىكنند ، سخن امير مؤمنان عليه السّلام را مىگيرند و وقتى در سخن على عليه السّلام اختلاف مىكنند ، قول جعفر بن محمد صادق عليهما السّلام را مىپذيرند . يونس بن يعقوب به امام صادق عليه السّلام گفت : از خود شما شنيدم كه از علم كلام نهى فرموديد ، امام در جواب او فرمود : انّما قلت : ويل لهم إن تركوا ما أقول و ذهبوا الى ما يريدون ؛ « 3 » من گفتم : واى بر آنها اگر آنچه را كه من مىگويم ، ترك كنند و به سوى آنچه خودشان مىخواهند بروند . از همين روى است كه امام ، به شيعيان خود سفارش مىكرد تا همديگر را يارى دهند و مىفرمود : رحم اللّه من أحيا أمرنا . امام صادق عليه السّلام روايات خويش را براى شاگردان خود نقل مىكرد و شاگردان ؛ اعم از شيعه و سنى ، روايات آن حضرت را مىنوشتند ، با اين تفاوت كه اهل سنت حديث را از جعفر بن محمد ، و از پدرش و او از پدرانش و آنها از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكردند ؛ « 4 » به عبارت ديگر ، با ذكر سند مىآوردند . اما شاگردان شيعهء آن حضرت با عنوان « عن ابى عبد الله » و بدون ذكر اين سند نقل مىكردند ؛ زيرا اعتقاد شيعه به عصمت ائمه و امامت آنها و حجّيت قول امام ، آنان را از ذكر سند بىنياز مىساخت با اين حال ، امام تأكيد داشت كه احاديث او همان احاديث رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است . حديثى حديث أبى و حديث أبى حديث جدّى و حديث جدّى حديث على بن

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 41 ( 2 ) . رجال النجاشى ، ص 12 ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 171 ؛ وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 45 ( 4 ) . به عنوان نمونه ، نك : تاريخ جرجان ، ص 170 ، 264 ، 265 ، 405 ، 570