دهم هجرى و تأليف شده در حوزهء عثمانى ، شرحى از زندگى خلفا و امامان را آورده است . « 1 » مؤلف كتاب روضات الجنان و جنات الجنان ، يعنى درويش حسين كربلائى از قرن دهم نيز فصلى بلند به شرح حال امامان اختصاص داده است . كتاب مزبور به چاپ رسيده است . كتاب با ارزش وسيلة الخادم الى المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم اثر فضل الله بن روزبهان خنجى ( م 927 ) كه به ضديت با تشيع و دولت صفوى شهره است ، در شرح زندگانى چهارده معصوم تأليف شده است . « 2 » كنه الاخبار از مؤلفات قرن دهم هجرى در سايه دولت عثمانى تأليف شده و شرح حال دوازده امام را دارد . « 3 » الصواعق المحرقة اثر ابن حجر هيتمى كه آن را در رد بر روافض نگاشته ، مشتمل بر شرح حال امامان و مناقب آنهاست . يكى از مهمترين چهره‌هاى اين نگرش ملا حسين كاشفى است كه در كتاب روضة الشهداء شرحى مختصر از زندگى انبياء و دوازده امام و نيز مطالبى در عزادارى براى آنها آورده و در آن مفصل‌ترين بخش را به امام حسين عليه السّلام اختصاص داده است . كتاب ديگر در اين زمينه كتاب المقصد الاقصى از كمال الدين خوارزمى است كه ضمن آن علاوه بر شرح حال خلفا ، شرح حال دوازده امام را نيز آورده است . آثار فارسى امامى مذهبان از قرن هفتم تا دهم كتابهاى اندكى از شيعيان فارسى زبان در اين دوره بر جاى مانده كه در حد خود قابل توجه است . اثرى جاودانه با عنوان نقض از عبد الجليل قزوينى رازى كه كتابى است كلامى - تاريخى در دفاع از شيعه در برابر كتابى كه در رد شيعه نوشته شده بوده است . اين اثر مهم ، مشتمل بر آگاهيهاى منحصر به فرد از قرن ششم هجرى بويژه دربارهء شيعه و نيز وضعيت فرهنگى و احيانا سياسى آن دوره است . وى در همان كتاب يادآور شده كه كتابى دربارهء حديث افك يا دفاع از عايشه نگاشته است . « 4 » وى اين مطلب را به اين دليل ياد مىكند كه بگويد شيعيان به همسران رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله طعنه نمىزنند . سه اثر از يك نويسندهء پركار شيعى در اواخر قرن هفتم در اصفهان تأليف شده كه همگى كارهاى كلامى - تاريخى است . عماد الدين طبرى نويسندهء كامل بهايى ، مناقب الطاهرين و تحفة الابرار نگرشى كلامى - تاريخى بر موضوعات مهم شيعى كرده و از زمانهء خود نيز گاه‌وبيگاه

--> ( 1 ) . فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء ملى ايران ، ج 1 ، ص 365 ( 2 ) . پيش از اين ، اين كتاب به كوشش ما در سلسلهء انتشارات كتابخانهء آية الله مرعشى چاپ شده بود . چاپ جديد آن كه با نسخه‌اى جديد مقابله شد توسط انتشارات انصاريان عرضه شده است . ( 3 ) . در معرفى آن نك : نشر دانش ، سال چهاردهم ، شمارهء اسفند ، ص 58 ( 4 ) . كتاب نقض ، ص 115 ، 295