رابعا روايات متعدّدى كه در منابع تاريخى دربارهء تولّد امام باقر عليه السّلام آمده ، حاكى از آن است كه امام در چهار سالگى در كربلا حضور داشته و كسى در اين روايات ترديدى نكرده است . در صورت پذيرش اين اخبار ، چاره‌اى جز قبول قول مشهور ، با تفاوت يكى دو سال كمتر يا بيشتر نداريم . آخرين سخن آن كه كسانى چون بيهقى در لباب الانساب سه قول ( سالهاى 33 ، 36 ، 38 ) براى سال تولد امام ذكر كرده‌اند كه هر سهء آنها بىارتباط با قول پيشگفته است . سال 33 را ابن عساكر ياد كرده است . « 1 » و زهرى نيز گفته است كه على بن الحسين در حالى كه 23 داشت ، در كربلا كنار پدرش بود . « 2 » رحلت امام سجاد در برخى نقلها سال 92 « 3 » و در نقلى ديگر 94 « 4 » و در منابعى ديگر سال 95 « 5 » دانسته شده است . رحلت آن حضرت در ماه محرم دانسته شده و روز آن در منابع به اختلاف 25 ، 22 و 18 ياد شده است . « 6 » شبراوى نوشته است كه آن حضرت در سال 94 با سمّى كه از طرف وليد بن عبد الملك به او داده شد ، به شهادت رسيد . « 7 » از مسائل اختلافى ديگر كه تحقيق دربارهء آن چندان بىثمر نيست ، يافتن نام و نسب دقيق مادر امام سجّاد عليه السّلام است . متأسفانه با تحقيقات دامنه‌دارى كه بعضى از نويسندگان دربارهء اين موضوع كرده‌اند ، هنوز نمىتوان نظر دقيقى داد . تولد امام سجاد از مادرى از شاهزادگان ساسانى ، در اين اواخر ، بيشتر از آن رو مورد تكذيب قرار گرفته است كه مبادا دشمنان تشيّع ، با استناد به آن ، نشر تشيع در ايران را بسته به وابستگى خاندان ائمه با ساسانيان ، از طريق دختر يزدگرد سوم ، كه ادعا شده مادر امام سجّاد عليه السّلام است ، عنوان كنند . استاد شهيدى در اثر پيشگفته ، بخش عمدهء نقلهايى را كه

--> ( 1 ) . مختصر تاريخ دمشق ، ج 17 ، ص 230 ( 2 ) . همان ، ص 231 ( 3 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 101 ( 4 ) . مسار الشيعة ، ص 26 ؛ مصباح المتهجد ، ص 729 ؛ فرق الشيعة ، ص 66 ؛ تاريخ دمشق ، ترجمة الامام زين العابدين ، ص 12 ، حديث 5 ( 5 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 468 ؛ اثبات الوصية ، ص 171 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 77 ؛ مروج الذهب ، ج 3 ، ص 160 ( 6 ) . به ترتيب در الارشاد ، ص 285 ؛ مصباح كفعمى ، ص 509 ؛ كفاية الطالب ، ص 454 ( 7 ) . الاتحاف بحب الاشراف ، ص 143