مركز فتوحات شرق به حساب مىآمد و در تمامى نبردها ، غنايم زيادى نصيب آن مىگرديد . اما از روزى كه امام على عليه السّلام به اين منطقه آمد ، آنها درگير جنگهاى داخلى شدند و به همين دليل خود را طلبكار آل على مىدانستند . « 1 » در شرايط جديد مصلحت خويش را در اين نمىديدند كه پس از نبرد نهروان ، جنگ تازه‌اى را آغاز كنند . با شايعاتى كه معاويه منتشر مىكرد ( و اين كار را با كمك جاسوسان خود در عراق دامن مىزد ) ، ترديد در ميان عراقيان گسترش يافته بود . پيدايش خوارج اين ترديد را فزونى بخشيد و بسيارى از مردم قدرت تحليل درست جريانات را از دست داده بودند . حقيقتى كه صرفنظر از مطالب فوق بايد گفت اين است كه ، اصولا مردم عراق روحيهء خود را در برخورد با حكام در طول صد سال نشان دادند . غرورى كه اين مردم در طى سالهاى فتح ايران به دست آورده بودند ، سبب شده بود تا بر مدينهء پيامبر مسلط باشند و هرگاه عزل حاكمى را مىخواستند ، حتى عمر را بر آن مىداشتند تا حاكم مورد نظر را خلع كند . از رو چهره‌هايى كه اهل حيله و نيرنگ نبودند ، مغلوب به نظر مىآمدند . عمار بن ياسر به عنوان يك انسان پاك و سعد بن ابى وقاص به عنوان يك شخصيت غير سياسى ، از افرادى بودند كه نتوانستند در كوفه دوام بياورند . اما مغيرة بن شعبة به عنوان يك فاجر قدرتمند ( آن چنان كه عمر او را توصيف كرد ) توانست تا مدتها بر كوفه حكم براند . بعدها ، زمانى كه امام على عليه السّلام از مدينه به اين شهر هجرت كرد ، كوفه توسعه يافت و نقش آن در جهان اسلام چند برابر شد . پشتوانهء اخلاقى و علمى و نيز سابقهء فداكاريهاى امام على عليه السّلام در طول حيات اسلام ، سبب شد تا مردم به حمايت از او برخيزند . ياران نزديك او و ضميمه شدن اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به سپاه او ، قداست امام را فزونى بخشيد و موجب شد تا مدتها آنها نتوانند بر او چيره شوند . اما پس از آنكه آنها در صفين درگير مسألهء حكميت شدند ، بهانه‌اى دينى براى مقابلهء با امام على عليه السّلام يافتند و پس از سركوبى خوارج ، از لحاظ داخلى به بهانهء خستگى ، خود را كنار كشيدند ، تا جايى كه امام فرمود : او به عنوان يك والى از ناحيهء مردم ستم‌ديده ، و فرمانبردار آنها

--> ( 1 ) . بعدها خواهيد ديد كه امام مجتبى عليه السّلام به اين مسأله تصريح مىكند .