( 1 ) نمونهء ديگر اين حوادث ، شورش ابو السّرايا و ديگر شورشهاى بزرگى بود كه به نابودى حكومت سلسلهء عباسى و سرنگونى پرچم آنان منتهى مىشد . در عين حال ، نمونهء ديگرى از حوادث مهم در آن زمان ، موضوع « خلق قرآن » بود كه مسأله‌اى كلامى بود امّا مأمون به آن دامن زد و بدون هيچ حقّى ، بىنظمى و ناسازگارى را در ميان مسلمانان گسترش داد تا جايى كه سرانجام منجر به ريختن خونهاى بسيارى شد . به هر حال با اين سياست وزير كيش ، مأمون توانست بر تمام حوادثى كه با آنها روبه‌رو بود ، چيره شود . بنابراين تصميم گرفت كه امام رضا عليه السّلام يعنى اميد جامعهء مسلمين را مجبور كند تا جانشينى پس از او را بپذيرد ، و به اين ترتيب مردم را به انديشيدن دربارهء اين حادثهء بزرگ مشغول كرد و در نتيجه توانست تمام شورشهايى را كه بر ضدّ او برپا شده بود ، فرو بنشاند . ( 2 ) 9 ما عميقا و به طور جامع ، صفات خلفاى عبّاسى را كه با حضرت امام رضا عليه السّلام همعصر بودند ، بررسى كرده و به اين نتيجه رسيده‌ايم كه صفات آنها مانند صفات امويان بود كه بيت المال خدا را خود مصرف مىكردند و بندگانش را به بردگى مىگرفتند . پس از اين تحقيق فهميديم كه آنها هيچ كار خوبى انجام ندادند و توجّهى به منافع مسلمانان نداشتند بلكه اكثرشان در پى ارضاى لذّتها و برآوردن آرزوهاى دور و دراز خود بودند . عبّاسيان براى شبهاى سرخ در بغداد ميليونها درهم از اموال مسلمانان را خرج مىكردند و خوانندگان و نوازندگان و هرزگان را تشويق مىنمودند . آنان مردم را به فقر و فلاكت نشاندند . گذشته از اين ، خلفاى عبّاسى دستور مىدادند كه بىگناهان را