است و اضافه فرموده كه وى از گروه بتريه است « 1 » و كشى ، گروهى از اخبار را در انتقاد و نكوهش او نقل كرده و اين كه او از جمله منحرفين و گمراهان است . ابو بصير روايت كرده ، مىگويد : از ابو جعفر عليه السلام شنيدم كه مىفرمود : حكم بن عتيبه ، سلمه ، كثير النّوى ، ابو المقدام و ثمار ( يعنى سالم ) بسيارى از اين گمراهان را به گمراهى كشيدند و اينان از جمله كسانى هستند كه خداوند دربارهء ايشان فرمود : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ » « 2 » و اين روايت دلالت دارد كه حكم از ريشه‌هاى گمراهى آن زمان بوده است و او از جمله عاملان فاسد كردن عقيدهء اسلامى و انحراف مسلمانان از راه حق و حقيقت بوده است . ابن حجر او را توثيق و از او تمجيد كرده است و سخنان زيادى در توصيف او گفته است « 3 » احتمال قوى آن است كه ابن حجر تنها به خاطر انحراف وى از ولايت اهل بيت عليهم السلام كه طبق نص پيامبر ( ص ) پس از قرآن كريم ثقل اكبرند ، او را توثيق كرده باشد . ( 1 ) 54 - حكيم بن جبير حكيم بن جبير بن مطعم بن عدى بن عبد مناف قرشى مدنى ، شيخ او را از اصحاب امام زين العابدين عليه السلام شمرده است « 4 » و استاد ما آقاى خويى مىگويد : او از على بن حسين عليهما السلام روايت كرده و حنان بن سدير از طريق پدرش از وى روايت كرده است . « 5 » ( 2 ) 55 - حكيم بن حكم حكيم بن حكم بن عباد بن حنيف انصارى ، از امام على بن حسين و امام

--> ( 1 ) رجال طوسى . ( 2 ) بقره / 8 . ( 3 ) تهذيب التّهذيب : 2 / 434 . ( 4 - 5 ) رجال طوسى .