الشيخ باقر شريف القرشي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
429
حياة الإمام زين العابدين ( ع ) ( تحليلى از زندگانى امام سجاد ع ) ( فارسي )
( 1 ) پس از حقوق مربوط به خودت ، نوبت به حقوق ديگر كسانى مىرسد كه بر تو حق واجب دارند . واجبتر از همهء آنها ، حق رهبران و پيشوايان و آنگاه حقوق رعيّت و سپس حقوق خويشاوندان و اقوام توست ، اينها حقوقى هستند كه ديگر حقها از آنها سرچشمه مىگيرند . اما حقوق رهبرانت سه نوع است كه مهمترين آنها حق كسى است كه زمام امر تو و تدبير كارت به دست اوست سپس حق كسى كه به تو علم و دانش مىآموزد و بعد حق كسى كه او اختياردار و سرپرست توست ، ضمنا هر كه زمامدار و تدبير امور تو به دست اوست رهبر تو مىباشد . ( 2 ) حقوق زيردستان نيز سه گونه است : مهمتر از همه حق رعيّتى است كه در قلمرو حكومت تو قرار دارد سپس حق شاگردى كه از تو چيزى مىآموزد زيرا كه نادان در حقيقت زيردست دانا و دانشمند است و همچنين حق زيردستانى كه صاحب اختيار آنانى ، مثل همسران و خدمتگزاران . امّا حقوق خويشاوندان فراوان است به هر اندازه كه خويشاوندى نزديك باشد از اهميّت بيشترى برخوردار است ، بنابراين مهمتر از همه حق مادر ، بعد پدر ، و بعد حق فرزندان ، سپس حق برادر ، وانگهى به ترتيب قرابت هر خويشاوندى كه نزديكتر است حق بيشترى دارد . ( 3 ) آنگاه حق مولا و صاحب اختيارى كه ولىنعمت توست و بعد حق آن كه تو صاحب اختيار و ولىنعمت اويى ، سپس هر كس كه به تو نيكى كرده است و حق آن كه براى اعلام وقت نمازت اذان گويد ، حق پيشنماز ، همنشين ، همسايه ، رفيق ، شريك و حق مالى كه دارى و پس از آنها حق بدهكارى كه تو از او طلب دارى و حق طلبكارى كه از تو مطالبه دارد و كسانى كه با آنها رفت و آمد دارى و حق دشمنى كه ادّعايى بر تو دارد و حق خصمى كه تو بر او ادّعايى دارى و بعد كسى كه با تو مشورت مىكند و حق آن كه تو با او مشورت مىكنى و حق كسى كه گوش به پند و اندرز