و نهضات النّصب و جعله لباسا ليلبسوا من راحته و منامه فيكون ذلك جماما و قوّة و لينالوا به لذّة و شهوة و خلق لهم النّهار مبصرا ليبتغوا فيه من فضله و ليتسبّبوا الى رزقه و يسرحوا في ارضه طلبا لما فيه نيل العاجل من دنياهم و درك الأجل في اخراهم بكلّ ذلك يصلح شأنهم و يبلوا اخبارهم و ينظر كيف هم في اوقات طاعته و منازل فروضه و مواقع احكامه ليجزي الّذين أساءوا بما عملوا و يجزي الّذين احسنوا بالحسنى . . . » ( 1 ) « حمد و سپاس خداوندى را سزاست كه شب و روز را به قدرت خود آفريد و با قدرت اراده و تواناييش ميان آنها فرق گذاشت ، و براى هر كدام حد معيّن و امتداد زمانى مشخّصى را تعيين كرد ، و آنها را در يكديگر داخل كرد ، و اين كار را به خاطر آن كرد تا زندگى براى بندگان آسان شود و بتوانند غذا و وسايل زندگى براى خود فراهم كنند ؛ پس شب را آفريد تا به وسيلهء استراحت و خواب ، از رنج و تلاش روزانه آسوده باشند و همچنين بتوانند از حلال خود لذّت ببرند و زمينهء بقاى نسل فراهم شود ، و روز را روشن ساخت تا موجودات و انسانها در طلب روزى و كسب معاش برآيند و از فضل و كرم خدا برخوردار گردند و در روى زمين به گردش و سياحت بپردازند تا هم براى زندگى دنياى خود بكوشند و هم وسيلهء آسايش و راحتى خود را در آخرت فراهم آورند و تا بندگانش را بدان وسيله آزمايش كند تا معلوم شود كه چگونه در اوقات معين براى اداى تكاليف و انجام واجبات استفاده مىكنند كه در روز جزا آنان كه بدى كرده‌اند به جزاى عمل بدشان بدشان برسند و آنان كه كار نيك انجام داده‌اند پاداش نيكوكارى خود را ببينند . » اما اين فرازها خود از جمله دلايل توحيد اسلامى هستند كه بر اساس تفكر و