آنها را پى ريخت . « 1 » ابن شهرآشوب مىگويد : صحيح آن است كه نخستين كسى كه تصنيف فرمود ، امام امير المؤمنين عليه السّلام بود ، سپس سلمان و بعد از او ابو ذر و بعد ، اصبغ بن نباته و پس از او عبيد اللّه بن ابى رافع و بعد از اينها بود كه صحيفهء كامله تصنيف شد . « 2 » و از جمله مؤلّفان از ميان ائمّهء طاهرين عليهم السّلام ، امام زين العابدين عليه السّلام است كه مؤلّفات آن حضرت نمونهء برجسته‌اى براى تكامل انديشهء اسلامى و پيشرفت حركت فرهنگى و علمى است ، از جمله مؤلّفات گرانقدر آن حضرت موارد ذيل است : ( 1 ) صحيفهء سجّاديّه اما صحيفهء سجّاديه ، از جمله گنجينه‌هاى ميراث اسلامى و از منابع كتابهاى بلاغت ، تربيت ، اخلاق و ادب در جهان اسلام است و با توجه به اهميت فراوان اين كتاب انديشمندان بزرگ و بزرگان از رجال علم و دانش آن را اخت القرآن و انجيل اهل بيت و زبور آل محمد ( ص ) ناميده‌اند . « 3 » از جمله آنچه باعث اهميت بيشتر اين كتاب شريف شده ، اين است كه در عصرى به وجود آمده است كه عصر تهاجم رويدادهاى سهمگين و مشكلات سياسى وارد بر حيات مسلمانان بوده و همه جا را ابرهاى ظلمانى پوشانده بود و هيچ درخششى از پرتو اسلام و هدايت و روشنگرى آن به چشم نمىخورد و مسلمانان به خاطر مصالح و مطامع خود سرگرم گروه‌بنديهاى حزبى و سياسى بودند و هيچ شبحى از روحانيت اسلام و تعليمات و آداب و حكمتهاى آن باقى نمانده بود . صحيفهء سجاديه ، افقهاى تازه‌اى از اعتقاد دينى را گشود كه پيش از آن ،

--> ( 1 ) عبقريّة الامام على . ( 2 ) معالم العلماء . ( 3 ) الذّريعة في تصانيف الشيعة : 15 / 18 .