الماء إذا مر به ، و لا يضر بها إلا على حق ، و لا يحملها إلا ما تطيق ، و لا يكلفها من السير إلا طاقتها ، و لا يقف عليها مواقا . . . » « هر حيوانى بر صاحبش شش حق دارد : وقتى كه از آن پياده شد ، قبل از هر چيز به او علف بدهد و هر وقت به آب رسد ، آب را به او عرضه كند . و جز به حق او را نزند و بيش از حد توانش بر او بار نكند و بيش از آن مقدارى كه مىتواند راه برود ، مجبور نكند و ( اگر حيوان شيرده است ) زيادتر از وقت مقرر او را ندوشد . » امام سجاد عليه السّلام در اين حديث شريف حقوق حيوان را بر صاحبش بيان كرده است كه مشتمل بر رحم و محبّت و مداراى كامل با آن است و در هيچ جاى دنيا چنين حقوقى براى مداراى با حيوان ، مقرر نشده است . ( 1 ) 50 - امام عليه السّلام فرمود : « إذا قدرت على عدوك فاجعل العفو شكرا للمقدرة عليه ، فإن العفو عن قدرة ، فضل من الكرم . . . » « هرگاه به دشمنت دست يافتى ، گذشت از او را شكر بر نعمت توانمندى خود بدان زيرا كه عفو با قدرت فضيلتى از خانوادهء كرم است . » براستى عفو با قدرت دليل شرافت نفس و بردبارى فراوان است كه خود بخشى از كرم و بخشندگى است و اما انتقام ، از فرومايگى و پستى و تنگ‌نظرى سرچشمه مىگيرد . ( 2 ) 51 - امام عليه السّلام فرمود : « إياكم و صحبة العاصين ، و معونة الظالمين . . . » « زنهار از مصاحبت با گنهكاران و يارى ستمگران . » امام عليه السّلام مؤمن را از مصاحبت گنهكاران برحذر داشته است زيرا