آن ايستادگى خواهند داشت . . . « 1 » . ( 1 ) ولى آن جمعيت فراوان توجهى به گفتار آن حضرت ننموده و گرداگرد او فراهم گشتند و فرياد زدند : « امير المؤمنين ! امير المؤمنين ! » « 2 » . اصرار مردم بر آن حضرت و فشار آوردن آنان بر او بيشتر شد و او به صراحت ، واقعيت امر را براى آنان بيان كرد تا كاملا آگاه باشند ، پس فرمود : « اگر من از شما بپذيرم ، شما را با آنچه مىدانم پيش خواهم برد و اگر مرا رها كنيد ، من همچون فردى از شما هستم . همانا من شنواترين و فرمانبرترين شما خواهم بود براى هر كسى كه او را بر خودتان بگماريد . . . » . ( 2 ) حضرت ، براى آنها بيان كرد كه اگر رهبرى آنها را عهده‌دار شود ، در ميان آنان به حق و عدالت رفتار خواهد كرد و با هيچ انسانى بخاطر دوستى يا سازش ، رفتار خاصى نخواهد داشت و از آنها خواست تا شخصى ديگر را بجويند ولى آنان بر او اصرار ورزيده فرياد كشيدند : « ما از تو دور نمىشويم تا اينكه با تو بيعت نماييم . . . » . ( 3 ) مردم بر او ازدحام نموده از هر طرف بر او فراهم آمدند و از او مىخواستند خلافتشان را بپذيرد و آن حضرت اصرار و ازدحام آنان را چنين توصيف مىنمايد : « ديدم كه مردم همچون يال كفتار « 3 » از هر سوى بر من فراهم آمدند تا آنجا كه حسنين به زير پاها رفتند و دو سوى من زخمى شد و آنان همچون گلهء گوسفندان در اطراف من جمع شدند » .

--> ( 1 ) محمد عبده ، شرح نهج البلاغه 1 / 181 . ( 2 ) انساب الاشراف 5 / 7 . ( 3 ) « يال كفتار » ، موى فراوانى است كه بر گردن كفتار مىرويد كه براى كثرت ازدحام به آن ، مثل زده مىشود .