قرار داده و دولت را به حمايت ، رعايت و فراهم كردن آنها ملزم نموده است و قدرت حاكم ، حق ندارد كه موضعى مخالف يا منافى آنها داشته باشد ، به شرطى كه انسان اين آزاديها را در راه زيان رساندن به ديگران يا ايجاد فساد در ارض ، به كار نگيرد . ( 1 ) دفاع طه حسين « دكتر طه حسين » از اقدام عمر در قرار دادن صحابه در حصار ، دفاع كرده مىگويد : « ولى وى بر آنها از فتنه ترسيد و از فتنهء آنها بيم داشت ، پس آنان را در مدينه نگهداشت كه جز با اجازهء وى از آن خارج نشوند و آنان را از رفتن به سرزمينهاى فتح نشده مانع گشت كه جز با امر وى به آنجا نروند و ترسيد كه مردم به آنها فريفته شوند و ترسيد كه فريفته شدن مردم به آنها ، آنان را مغرور سازد و از عواقب اين فريفته شدنها بر دولت نگران بود ! ! . . . » « 1 » ( 2 ) اين توجيه ، هيچ‌گونه نشانى از تعمق و تحقيق ندارد ؛ زيرا صحابه‌اى كه قصد سفر از مدينه به سرزمينهاى فتح شده را داشتند ، اگر از اخيار و دينداران بودند ، به طور مؤكد سرچشمهء هدايت و خير براى ملتهاى علاقه‌مند به اسلام مىشدند از اين جهت كه آنان ، بدون شك ، احكام دين و آداب اسلام را در ميان آن ملتها منتشر مىكردند و براى آگاه نمودن آنها مىكوشيدند . و اگر از كسانى بودند كه دنيا آنان را فريفته و مظاهر فتوحات اسلامى ، آنها را فريب داده باشد ، وى حق داشت كه مانع از سفر آنان به طور رسمى شود و نه شرعى . آن هم بخاطر حفظ منافع دولت و نگهداشتن مردم كه فريفته آنها نشوند ، ولى در اين مورد ،

--> ( 1 ) الفتنة الكبرى / 1 / 17 .