اين جهت كه تعيين عطايا بر دو جنبه تكيه داشت : قرابت به رسول خدا و سابقه در اسلام و براى اين قرابت و آن سابقه ، درجات و درجاتى بود و بدين ترتيب ، عمر عطايا را در برابر آنچه دولت به صورت كار و جهاد دريافت مىنمود ، معيّن نكرده بود » « 1 » . ( 1 ) 3 - علايلى : « شيخ علايلى » موضوع را با اين گفتهء خود مورد انتقاد قرار داده : « اين تنظيم مالى ، تفاوت بزرگى را به وجود آورد و اجتماع عربى را بر پايهء طبقاتى قرار داد ، پس از آنكه مردم در نظر قانون ( شريعت ) برابر بودند و او اريستوكراسى و ملت و عامه را به وجود آورد » « 2 » . ( 2 ) اينان برخى از انتقاد كنندگان آن سياست مالى بودند كه عمر در پيش گرفته بود ، آن سياست بنا به مقررات اقتصاد اسلامى ، هيچ نشانى از توازن اقتصادى در بر نداشته و سرمايه‌دارى را در نزد گروهى از صحابه ايجاد نمود كه ثروت فراوانى نزد آنان انباشته شد و موجب دگرگونى در زندگى اسلامى و تسلط سرمايه‌داران بر سياست دولت و به كارگيرى دستگاههاى آن به نفع خودشان گرديد و آنان نقش مخالفت در برابر هر جنبش اصلاحى يا سياسى عادلانه در كشور شدند و آن گروه در مخالفت با حكومت حضرت على عليه السّلام به شدت عمل نموده ، همهء توان خود را از عوامل اقتصادى و غيره وارد عمل كردند تا حكومت آن حضرت را ساقط نمايند ؛ زيرا سياست عادلانه‌اش مانع مىگرديد كه آنان امتيازات و منابع ثروت‌اندوزى خود را كه به ناحق تصاحب نموده بودند ، مورد بهره‌بردارى قرار دهند » .

--> ( 1 ) اتجاهات الشعر العربى ، ص 108 . ( 2 ) امام حسين ، ص 232 .