خدا تسليم شدند و دورترين آنان با خوارى ، اطاعت را گردن نهادند ، پس عرب با شمشيرهايتان به رسول خدا ايمان آوردند و خداوند آن حضرت را در حالى كه از شما راضى و چشمش به شما روشن بود ، از ميان برداشت ، پس اين امر ( خلافت ) را به تنهايى خود از ميان مردم بر عهده گيريد كه از ميان ديگران ، آن متعلق به شماست . . . » « 1 » . ( 1 ) سخنرانى وى متضمن نكات ذيل بود : 1 - گرامى داشت مبارزهء انصار و شجاعت بىمانند آنان در راه اسلام و عزّت بخشيدن به آن و سركوب نيروى دشمنان آن تا آنجا كه پايه‌هايش مستحكم و بازوانش قدرتمند گشت و آنان در راه نشر و شكوفايى آن ، سهم وافر داشتند ؛ زيرا آنان همانها بودند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را در روزگار محنت و غربتش حمايت نمودند ، بنابراين ، آنان به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اولى و از ديگران به منصبش شايسته‌تر هستند ، چون « من كان عليه الغرم فهو اولى بالغنم ؛ هر كس كه هزينه و زحمت بر عهده‌اش باشد ، به غنيمت ، شايسته‌تر است » . ( 2 ) 2 - محكوم كردن خاندانهاى قريشى كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ايمان نياوردند و با رسالتش ستيز كرده با وى جنگيدند تا آنجا كه به مهاجرت به يثرب مجبور گشت و اينكه آنها كه از آنان به وى ايمان آوردند ، قادر به حمايت وى و دفاع از آن حضرت نبودند ، بنابراين ، حقى در حكومت و سهمى در ادارهء امور دولت اسلامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برپا داشته بود ، نداشتند ؛ حكومتى كه جز به وسيلهء بازوان انصار و جهاد آنان ، پايدار نگشته بود .

--> ( 1 ) الكامل 2 / 328 . طبرى 3 / 218 .