حضرت صلّى اللّه عليه و آله نظر خود را دربارهء آن چنين بيان فرمود : « مردم ، بردگان دنيا هستند و دين ، ته‌ماندهء غذايى بر زبانهاى آنهاست ، آن را تا آنجا نگاه مىدارند كه معيشتهاى آنان حاصل شده باشد ، پس هرگاه در فشار گرفتارى قرار گيرند ، دينداران كم مىشوند » . ( 1 ) و اين پديدهء ذاتى در همهء مواضع جامعه حاكم است و در همهء ادوار تاريخى ، دگرگون نمىشود . ( 2 ) وفات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با حوادث هولناك بسيار خطرناكى همراه بود كه از مهمترين و دردناكترين آنها دور ساختن عترت پاك از امور سياسى در كشور و قرار دادن آنان در انزوايى از واقعيت حيات اجتماعى بود در زمانى كه امّت به هيچ روى بىنياز از ثروتهاى فكرى و علمى عترت نبود چرا كه آنها را از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله گرفته بودند . ( 3 ) همچنين تكانهاى سختى كه امّت دچار آنها گرديد ، نتيجهء حتمى جداسازى خلافت از اهل بيت بود ؛ زيرا طمعكاريهاى سياسى به صورتى آشكار ، نزد بسيارى از صحابه منتشر گرديد ، چيزى كه به تشكيل احزاب سودجو انجاميد و در برنامه‌ريزيهاى سياسى خود ، هدفى جز رسيدن به قدرت و بهره‌مند شدن از خيرات سرزمينها نداشتند . ( 4 ) به هر حال ، رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از دردناكترين فجايع اجتماعى بود كه بر مسلمين وارد شد و قرآن كريم به اهميت خطر آن اشاره نموده آنجا كه فرموده است : « و محمد صلّى اللّه عليه و آله نيست جز رسولى كه پيش از او رسولان بودند ، پس آيا اگر بميرد و يا كشته شود ، به گذشته‌هايتان برمىگرديد ؟ و هر كس به