سيد حسن مير جهانى طباطبائى

586

جنة العاصمة ( فارسي )

خلافت امير مؤمنان عليه السّلام است ، و « لو لا ذلك » اگر چنين نبود . فما بالهم أسندوا بأيّ سناد : در اينجا جزاى شرط محذوف است و جانشين آن است قول آن حضرت « فما بالهم » . يا مراد اين است كه « و إن تعجب بعد الحادث فما بالهم قالوا ذلك » در اين صورت قول آن حضرت « بأيّ سناد » استفهام است و از ما قبل خود منقطع شده . و يا معنى چنين مىشود : « و إن تعجب بعد الحادث فما بالهم أسندوا بأيّ سناد » در اين صورت قول آن حضرت « أم بأيّ عروة » منقطع است از ماقبل خود و ابتداء كلام است . به‌هرحال غرض آن حضرت مبالغه در فضيع بودن قول ايشان است ، و دليل بر اين است كه آن حضرت در رساندن مطلب در موضوع خلافت امير مؤمنان عليه السّلام كمال مبالغه را به كار برده ، و هر گفتار عجيبى از آنها نزد آن حضرت همه از حيث باطل گفتن ايشان عجيب بوده ، و ظاهر اين است كه مراد به گفتهء ايشان در فرمودهء صدّيقهء طاهره سلام اللّه عليها « فعجب قولهم » گفته‌هاى باطل ايشان است و حكم‌هاى جور ايشان در امر خلافت و غير آن . قولها عليها السّلام : ليت شعرى - تا - أيّ سناد أسندوا : بيان و علّت آوردن است براى آنچه كه ذكر شد پيش از كلمهء « أيّ » و جز اين نيست كه اين مرتبه از عجب را در قول ايشان گفتن براى اين است كه آنها استناد مىكردند به تكيه‌گاه‌هائى كه پايه‌هاى آن محكم نبوده . قولها عليها السّلام : لبئس المولى و لبئس العشير : يعنى در مقابل اختيار خدا بد اختيارى كردند . ترجمهء سخنان آن حضرت عليها السّلام يعنى : چه باعث شد كه على عليه السّلام را نخواستند ؟ كراهت نداشتند قسم به خدا مگر از تيزى شمشير او در راه دين ، و از بىباكى او در روز جنگ ، و نترسيدن او از مرگ و از سخت