جليل عرفان منش

80

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

قرار مىدادند . « 38 » جغرافىنويسان قديم ، از اين شهر به نام « ارجان » ياد كرده‌اند . ولى اوّلين بار ، شرف الدّين على يزدى در سال 795 ه . ق اين شهر را بهبهان نام نهاد و از آن تاريخ به همين نام مشهور شد . « 39 » اعتماد السلطنه ، در مرآت البلدان علت تغيير نام ارجان به بهبهان را چنين شرح مىدهد : در موضع حاليه بهبهان ، سابق چند چادرنشين بودند كه از ارجان به جهت زراعت مىآمده‌اند ، بعد از آن كه بعضى از اعراب كوفه كه معروف به رئيس فلان و رئيس به همان بودند به حكم امير تيمور « 40 » از كوفه كوچ كرده به ارجان آمدند و املاك زيادى خريدند ، در موضع حاليه بهبهان بناى آبادى گذاشتند و از آن جايى كه سياه چادر را « بهان » « 41 » مىناميده‌اند اين طايفه گفتند ما در اين محل « خانه » به از « بهان » مىسازيم ( بهتر از سياه چادر مىسازيم ) لهذا آبادى موسوم به « به از بهان » گرديد و از كثرت استعمال ، بهبهان شد . « 42 » ياقوت مىنويسد : ارجان را فارسيان « ارقان » ( ارغان ) تلفظ مىكنند . « 43 » صاحب فارسنامهء ناصرى مىنويسد : كورهء قباد كه پايتخت آن ارگاه بوده ، اعراب آن را ارجان گفتند . « 44 » ابن بلخى در فارسنامهء خود ، از ناحيه‌اى به نام ارجان و « ارجمان » نام مىبرد كه آن ناحيه در نزديكى سرمق است و اين منطقه را نبايد با ارجان اشتباه

--> ( 38 ) - حمد اللّه مستوفى ، نزهة القلوب ، ص 177 . ( 39 ) - شرف الدّين على يزدى ، ظفرنامه ، 1 / 417 به بعد ، و همچنين نگاه كنيد به : لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 291 . ( 40 ) - امير تيمور از پادشاهان سلسلهء تيموريان است كه از سال 783 تا 807 حكومت كرد . ( 41 ) - معنى لغوى بهان را در لغتنامه‌هاى رايج نيافتم . نگاه كنيد به : لغتنامهء دهخدا ، فرهنگ عميد ، برهان قاطع . ( 42 ) - اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 368 . فارسنامهء ناصرى مىنويسد : بعد از خرابى شهر ارجان ، اهالى آن مانند ايلات در چادرهاى ايلاتى منزل كردند و اهل كوه‌كيلويه چادر سياه را « بهان » گويند . نگاه كنيد به : ميرزا حسن حسينى فسائى ، فارسنامهء ناصرى ، 2 / 1474 . ( 43 ) - به نقل از اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 31 ؛ زركوب شيرازى ، شيرازنامه ، ص 31 . ( 44 ) - ميرزا حسن حسينى فسائى ، فارسنامهء ناصرى ، 2 / 900 ؛ زركوب شيرازى ، شيرازنامه ، ص 32 ؛ ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 32 .