جليل عرفان منش

77

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

راه باستانى شوش به تخت جمشيد ، ( راه شاهى ) 1 - شوش 2 - رامهرمز 3 - ارجان ( ارگان ) 4 - فهليان 5 - گويم 6 - بيضاء 7 - تخت جمشيد راه شاهى كه در دامنهء جنوبى رشته كوه تاروس به اربل و از آنجا از راه رود زاب ( زهاب ) به تنگ ملاوى مىرسيده ، پس از گذشتن از پل دختر به شوش منتهى مىشده و از آنجا به رامهرمز مىرفته و از رامهرمز در دنبالهء رود مارون به ارگان ( ارجان ) ادامه مىيافته و به فهليان امروزى مىرسيده و از آنجا در دنبالهء رود زهره پس از گذشتن از « پل مورد » ( و عبور از كوهستانهاى صعب العبور كوه‌كيلويه ) به گويم و از آنجا به طرف جلگه‌هاى مرودشت و سپس به تخت جمشيد ( پاسارگاد ) منتهى مىشده است . « 27 » راه شوش به ارجان ( بهبهان ) كه اوّلين ناحيهء فارس است برابر نقل ابن رسته به شرح زير است . همانطور كه ملاحظه مىشود اين راه قديمى با راه باستانى ، منزلگاههاى مشتركى دارد و تا سال 290 ه . ق كه ابن رسته كتاب خود را تأليف كرده مورد استفاده واقع مىشده است . ادامهء اين راه را ابن رسته در مسير راه ارجان به شيراز ، در شرح راه اهواز به شيراز مىآورد و ما از پيوند اين دو راه مىتوانيم مسير راه را از شوش به شيراز مورد بررسى قرار دهيم . ناگفته نماند كه راه شوش به ارجان از منطقه‌اى در خاك عراق ، نزديك به « واسط » ) Wacet ( به نام « باذبين » ) Badhibin ( آغاز مىشده كه در واقع شاهراه ارجان به واسط بوده است . « 28 »

--> ( 27 ) - مصطفوى ، اقليم پارس ، ص 2 - 361 ؛ ايرانشهر ، نشريهء 22 كميسيون ملّى يونسكو در ايران ، 2 / 1456 ؛ اطلس تاريخى ايران ، مؤسسهء جغرافيايى دانشگاه تهران ، نقشهء شمارهء 6 و 7 . ( 28 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، بخش خوزستان ؛ قدامة بن جعفر ، كتاب الخراج ، ص 225 .