جليل عرفان منش
58
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
در دزفول « 74 » و ديگرى در شوشتر « 75 » وجود دارد و در اين شهر اخير دو بقعهء ديگر به نامهاى « امام ضامن » « 76 » در حوالى كنارستان و بقعهء امام رضا عليه السّلام در حوالى بلوك عقيقى « 77 » ديده مىشود . وجود اين بقاع و يا قدمگاهها در شهر دزفول و شوشتر قابل تأمّل است و در نگاه اول مىرسانند كه حضرت رضا عليه السّلام در مسير راهشان به خراسان از اهواز به سمت شوشتر و دزفول عزيمت كردهاند . قبل از آن كه به اثبات و يا ردّ اين نظريه بپردازيم ، لازم است اطلاعات بيشترى دربارهء اين بقاع و قدمگاهها در دو شهر شوشتر و دزفول به دست دهيم . بقعهء امام رضا ديمى در جنوب شهر شوشتر ، پس از خرابههاى حصار شهر ، در پشت بقعهء امامزاده عبد اللّه ، كمى دور تر از پلهاى شاه على « 78 » و لشكر « 79 » ، بقعهء امام رضا ديمى واقع
--> ( 74 ) - همان ، ص 320 ؛ و سيد عبد اللّه داعى دزفولى ، تذكرة الاخبار و مجمع الابرار ، ص 38 . ( 75 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 869 . ( 76 ) - همان ، ص 771 . ( 77 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 775 . ( 78 ) - نام پلى است كه فتحعلى خان قاجار بر رود شطيط ساخته است اين پل در زمان ايران باستان و در قرون نخستين اسلامى وجود نداشته است و ابن بطوطه كه در سال 745 هجرى قمرى از اين مكان عبور كرده توسط « جسر » گذشته است ( جسر چند قايق متّصل به هم است كه يك پل متحرّك را تشكيل مىدهد ) در زمان فتحعلى شاه كاروانيان از روى كلك عبور مىكردند ، از جمله گروهى از بزرگان فيلى ( نام يكى از قبيلههاى مهم در آن دوران ) كه به فرمان فتحعلى شاه روانهء خوزستان بودند با كمك كلك مىخواستند از رود بگذرند و به شوشتر روند ، ناگهان در نيمهء راه كلك وارونه شد و آنها در آب غوطهور شدند فتحعلى شاه از آن پس دستور داد تا اين پل را بسازند . اكنون ، قسمتى از اين پل ويران شده و كسانى كه مىخواهند از شوشتر روانهء بختيارى و يا دزفول و لرستان شوند از اين پل عبور مىكنند . اين پل را علاوه بر پل شاه على ، پل نفسكش و پل فتحعلى شاه نيز مىنامند . احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 4 - 583 و 777 ؛ ابن بطوطه ، سفرنامه ، 1 / 202 . ( 79 ) - پل لشكر به اين علت « لشكر » نام گرفته كه در ابتداى صحرايى واقع شده بود كه آب آن صحرا به عسكر مكرم ( لشكر مكرم ) مىريخته . نگاه كنيد به همان مأخذ ، ص 708 .