جليل عرفان منش

54

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

ميان آن شهر نيز گذر مىكرد و به روستايى كه « روستاى مسرقان » ناميده مىشد مىرسيد سپس از آنجا نيز عبور كرده از بيرون ، كنار شرقى اهواز را پيموده از زير پل معروف اربك كه بر سر راه اهواز به رامهرمز قرار داشت و پل بسيار معروفى بود گذشته و سرانجام در دهنه‌اى جداگانه به دريا مىريخته است . « 54 » ابن اثير نيز در گزارشهايى كه در حوادث سال 443 ه . ق ارائه مىدهد از وجود اين پل در اين زمان به ما اطلاعاتى مىدهد . « 55 » وى رود مسرقان را كه از زير اين پل مىگذشته به خاطر پرآبى مىستايد و از جنگ سال 443 ميان « بهاء الدولهء ديلمى » و « پسر و اصل » ياد مىكند و مىنويسد : بهاء الدوله پل اربك را شكسته آب را در ميانهء خود و پسر و اصل حائل گردانيد . « 56 » آخرين اطلاع ما از پل اربك به قرن پنجم هجرى بازمىگردد . اين پل در آن زمان در جنوب اهواز بر سر راهى كه از اهواز به رامهرمز مىرفته قرار داشته و رود مسرقان نيز از زير آن عبور مىكرده است ولى به علت زيادى آب اين رودخانه ، گذشتن از آن جز از روى پل اربك ( اربق ) ممكن نبوده است . « 57 » ملاحظاتى دربارهء عبور امام رضا عليه السّلام از شوشتر و دزفول در منابع از حركت امام رضا عليه السّلام از اهواز به تستر « 58 » ( شوشتر ) و همچنين دزفول يادى نشده است ، هر چند كه اين دو شهر از نواحى خوزستان به شمار مىرفته اما با توجه به صراحت منابع كه مسير حضرت رضا عليه السّلام را از اهواز به سمت فارس مكررا ذكر كرده‌اند به نظر مىرسد توقف و يا گذر حضرت رضا عليه السّلام از اين دو شهر ( شوشتر

--> ( 54 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 578 ؛ علاء الملك حسينى شوشترى مرعشى ، فردوس ( در تاريخ شوشتر و برخى از مشاهير آن ) به تصحيح و تعليق مير جلال الدين حسينى ارموى ، ص 166 . ( 55 ) - ابن اثير ، كامل تاريخ بزرگ اسلام و ياران ، ترجمهء على هاشمى حائرى ، 16 / 276 - 295 . ( 56 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 578 و حسينى شوشترى ، فردوس ، ص 169 . ( 57 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، 1 / 578 . ( 58 ) - « تستر » نام قديم شهر شوشتر است وجه تسميهء آن به « شوش‌تر » از آنجا ناشى مىشود كه شوش معرّب سوس و به معنى خوب است بنابراين « سوس‌تر » ( تستر ) و يا شوشتر به معنى خوبتر است . اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 498 .