نزديكى مهروبان « 16 » مرز آن را تشكيل مىدهد و بر كرانهء اين رودخانه روستايى بزرگ و ناحيه‌اى پهناور است . اين رود عميق و بزرگ است و پلى چوبين « 17 » معلّق در هوا دارد و فاصلهء آن تا آب ، ده ذراع و گذرگاه كاروانيان و عابران است . آنگاه رود طاب مرز ميان دورق و مهروبان مىگردد تا آن كه به دريا مىريزد . غرب خوزستان روستاى واسط و توابع آن و نيز دورراسبى « 18 » است ، امّا شمال آن حدّ صيمره و كرج و لور ( لرستان ) است تا آن كه به حدود « جبال » از سوى اصفهان مىپيوندند . به گفتهء برخى لرستان و توابع آن جزء خوزستان و سپس جزء جبال شده است . مرز خوزستان از سوى فارس و اصفهان و حدود جبال از سوى واسط تربيعى به خط مستقيم است جز اين كه حدّ جنوبى از عبّادان ( آبادان ) تا روستاى واسط به صورت مخروط در مىآيد و در تربيع از طرف مقابل تنگ مىشود و همچنين در تربيع از ناحيهء جنوب و نيز از ناحيهء عبّادان به سوى دريا تا فارس نيم‌دايره‌اى است كه در گوشه تشكيل مىگردد و اين حدّ از مغرب آغاز و به سوى دجله كشيده مىشود تا آن كه از « بيان » مىگذرد ، آنگاه از پشت « مفتح » و « مذار » پيچيده به روستاى واسط كه از همان جا آغاز گشته بود مىپيوندد . « 19 » شهر اهواز را در آغاز سوق الاهواز مىناميدند و به اختصار الاهواز و يا اهواز گفتند . « 20 » اهواز جمع « هوز - خوز » است « 21 » و كلمهء خوزستان يعنى كشور « خوزها » . « 22 » ياقوت حموى در معجم البلدان به نقل از ثورى مىنويسد : اهواز را به

--> ( 16 ) - - ماهى روبان : همان ص 45 . و نيز ر . ك . به : نجيب بكران ، جهان‌نما ، ص 48 . ( 17 ) - بر رودخانهء طاب پلى ساخته‌اند كه آن را « پول ثكان » مىنامند . حمد اللّه مستوفى ، نزهة القلوب ، ص 155 . ( 18 ) - اين شهر در قرون وسطى وجود داشته و اكنون اثرى از آن ديده نمىشود : لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 260 . ( 19 ) - ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 23 - 22 . ( 20 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 250 ؛ بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 251 ؛ اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 132 . ( 21 ) - نگاه كنيد به : لغتنامهء دهخدا و برهان قاطع ، كلمهء هوز و خوزستان . ( 22 ) - اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، ص 131 به نقل از : ياقوت حموى ، معجم البلدان ؛ صفى الدين بغدادى ، مراصد الاطلاع . و همچنين ابن حوقل ، سفرنامهء ابن حوقل ، ( ايران در صورة الارض ) ؛ ص 258 ؛ لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 341 .