جليل عرفان منش

167

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

حضرت پس از حمد و نيايش خداوند ، فرمود : همانا ما به سبب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بر گردن شما حقوقى داريم و شما را نيز كه امت آن حضرتيد بر گردن ما حقوقى است هرگاه شما آن حقوق را بپردازيد اداى حقوق شما نيز بر ما واجب مىشود . « 19 » از جمله كسانى كه در مرو حاضر به بيعت با حضرت رضا عليه السّلام نشدند ، سه تن از عبّاسيان متعصّب بودند : عيسى جلودى ، « 20 » على بن ابى عمران و ابو يونس كه به دستور مأمون به زندان افكنده شدند . « 21 » در همين مجلس بود كه مأمون حضرت را « رضا » خواند « 22 » و دستور داد به نام حضرت سكه زنند و در تمامى بلاد و قصبات به نام او در منابر خطبه بخوانند . آنگاه

--> ( 19 ) - ابو الفرج اصفهانى مىنويسد : حضرت جز اين ديگر سخنى نگفت . ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبين ، ص 375 . و نيز عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 385 ؛ شيخ مفيد ، الارشاد ، ص 290 ؛ فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ، ص 371 . ( 20 ) - مقايسه كنيد با گفتهء شيخ مفيد در الارشاد ، كه مىنويسد : مأمون براى عزيمت حضرت از مدينه به مرو « جلودى » را مأمور كرده بود . شيخ مفيد ، الارشاد ، 2 / 250 . ( 21 ) - علاوه بر اين سه تن در ميان عباسيان متعصّب موجى از مخالفت در واكنش به اقدام مأمون نسبت به انتخاب حضرت براى ولايتعهدى در بغداد برخاست كه منجر به بيعت با ابراهيم مهدى شد و همچنين در بصره عامل مأمون اسماعيل بن جعفر سليمان بن على هاشمى سر به شورش زد . جهت اطلاع نگاه كنيد به : ابن طقطقى ، تاريخ فخرى ، ص 301 ؛ نخجوانى ، تجارت السلف ، ص 158 ؛ ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ( چاپ بيروت ) ، 4 / 162 ؛ جرير طبرى ، تاريخ طبرى ( چاپ بيروت ) ، 5 / 8 - 137 ؛ مسعودى ، مروج الذهب ، 2 / 441 ؛ ابن جوزى ، تذكرة الخواص ، ص 200 ؛ ابن طلحه ، مطالب السئول ، ص 85 ؛ ابن خياط ، تاريخ خليفة ، 2 / 508 ؛ فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ، ص 371 به بعد ؛ ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، 2 / 432 ؛ زكريا موصلى ، تاريخ الموصل ، ص 341 ؛ ابن وردى ، تاريخ ابن وردى ، 4 / 318 . ( 22 ) - دربارهء اين كه مأمون حضرت على بن موسى را مقلب به « رضا » كرد در منابع اختلاف نظر است . شيخ صدوق از جمله كسانى است كه به استناد روايتى از « بزنطى » به نقل از حضرت امام محمّد تقى عليه السّلام مىنويسد : « خداوند آن مولود را به رضا مسمّى گردانيد براى آن كه پسنديدهء خدا بود و . . . » ر . ك . به : شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 298 .