بار كه نزديك ضريح مىآمد با صدايى بلند مىگريست . من به حضور آن حضرت عليه السّلام شرفياب شدم ، سلام كردم و او را ( به خاطر ) طلب كردن مأمون به خراسان تهنيت گفتم . آن حضرت فرمود : من را واگذاريد ، همانا از جوار جدّ بزرگوارم صلّى اللّه عليه و آله بيرون مىروم و در غربت رحلت مىكنم و در كنار قبر هارون دفن خواهم شد . محول سيستانى مىگويد : تا خراسان آن بزرگوار را مشايعت كرده ، همراه وى بودم تا اين كه در طوس وفات يافت و او را نزد هارون دفن كردند . « 3 » مسعودى نيز در اثبات الوصيّة و ابن شهرآشوب در المناقب اين روايت را به نقل از محمّد بن عيسى نقل كرده‌اند . « 4 » تعيين جانشين و پيشواى شيعيان حضرت رضا عليه السّلام از آنجا كه سرانجام اين سفر را مىدانست ، فرزندش جواد عليه السّلام را كه در آن زمان كودكى چندساله بود به هنگام وداع با جدّش به مسجد النّبى برد ، حضرت جواد عليه السّلام قبر مطهّر رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله را در آغوش گرفت ، امام رضا عليه السّلام فرمود : اى رسول خدا ، من او را به شما سپردم . حضرت جواد عليه السّلام عرض كرد اى پدر ، به خدا قسم كه به جانب خدا مىروى . سپس حضرت رضا عليه السّلام به تمامى وكلا و اصحاب خود فرمود : سخنان او را گوش كنيد و امر او را اطاعت نماييد و ترك مخالفت وى كنيد . و نزد ثقات اصحاب خود تصريح بر امامت او فرمود و به آنها

--> ( 3 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 464 ؛ مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 394 . ( 4 ) - نگاه كنيد به : ابن شهرآشوب ، المناقب ، ص 196 ؛ مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 394 . و همچنين ر . ك : به : مجلسى ، بحار الانوار ( ترجمهء موسى خسروى ) ، 12 / 105 . صاحب بحر الانساب ، وداع آن حضرت عليه السّلام را با رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در شب يكشنبه پانزدهم محرّم الحرام ذكر كرده است . وى به شرح خوابى كه حضرت رضا عليه السّلام هنگام وداع با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ديده ، مىپردازد كه در منابع قديم ذكرى از آن نشده است و به گونه‌اى كه در فصول آينده به برخى از جنبه‌هاى تاريخى اين كتاب اشاره خواهيم كرد ، علاوه بر خلط ميان تاريخ و افسانه ، اغلاط و اشتباههاى فاحشى در اين كتاب به چشم مىخورد كه ارزش تاريخى آن را از ساير كتب تاريخى شفاهى پايين مىآورد . ر . ك . به : يحيى خزاعى ، بحر الانساب ، چاپ دار الخلافهء طهران ، 1268 .